نگاهی اجمالی به نظام انتخاباتی ایتالیا

◙ نظام سیاسی ایتالیا

جمهوری ایتالیا دارای نظام سیاسی پارلمانی است. بدین معنی که پس از انجام انتخابات پارلمانی و مشخص شدن جناح سیاسی پیروز در انتخابات، رئیس دولت (نخست وزیر) و رئیس جمهور از سوی پارلمان انتخاب می شوند.

قانون اساسی ایتالیا در فاصله بین ماه ژوئن سال ۱۹۴۶تا ماه دسامبر سال ۱۹۴۷میلادی به وسیله مجلس موسسان این کشور تنظیم شد و سپس به تصویب رسید و از اول ژوئیه سال ۱۹۴۸ نیز به اجرا درآمد. در سال ۱۹۴۸میلادی، مردم ایتالیا با شرکت در یک همه پرسی سراسری به تبدیل نظام حکومتی کشورشان از «سلطنتی» به «جمهوری»، رای مثبت دادند و بدین ترتیب نظام جمهوری در کشور ایتالیا تأسیس شد. متعاقب این همه پرسی، جمهوری ایتالیا از دو مجلس نمایندگان و سنا به شکل امروزی آن برخوردار شد.^([1])

قانون انتخابات ایتالیا در سال 1975 وضع شده است و آخرین بار در سال 1993 مورد اصلاح واقع شده است. در ایتالیا 475 حوزه انتخابیه تک عضوی و 26 حوزه انتخاباتی چند عضوی وجود دارد .

◙شرایط عمومی برای انتخاب نمایندگان

قانون انتخابات مجلس نمایندگان در سال­ های اخیر توسط احزاب مختلف سیاسی ایتالیا مجددا مورد چالش قرار گرفته است و برخی از آنها خواستار ایجاد تغییراتی جدید در قانون انتخابات و به عبارت دیگر اصلاح آن هستند.

نمایندگان مجالس ایتالیا پیش از ورود به مبارزات انتخاباتی، توسط احزاب مورد نظر برای هر حوزه معرفی و در صورت کسب اکثریت آرای مردم بطور خودکار وارد پارلمان این کشور می شوند. این افراد می بایست واجد شرایط عمومی نمایندگی از جمله اعتقاد به نظام جمهوری ایتالیا بوده و از تابعیت ایتالیایی نیز برخوردار باشند.^([2])

◙شرایط احراز نامزدی در انتخابات پارلمان ایتالیا

براساس اصل 55 قانون اساسی ایتالیا پارلمان این کشور از دو مجلس سنا و نمایندگان تشکیل شده است. مجلس نمایندگان (سفلی) و مجلس سنا (علیا) ایتالیا نخستین دوره خود را در سال ۱۹۴۸میلادی آغاز کردند.^([3])

الف) مجلس سنا

سناتورهای مجلس سنا بر اساس ناحیه­ ای انتخاب می شوند. برخلاف مجلس نمایندگان که همه اعضای آن انتخابی ­اند، مجلس سنا دارای برخی سناتورهایی است که مادام العمرند، از جمله تمامی رؤسای جمهوری سابق و پنج سناتور که هر رئیس دولتی حق دارد از میان شهروندانی که در زمینه های اجتماعی، علمی، هنری و ادبی شخصیت برجسته ­ای دارند، منصوب کند.

ب) مجلس نمایندگان

اعضای مجلس نمایندگان به موجب آرای عمومی و به صورت مستقیم انتخاب می شوند. مجلس نمایندگان ایتالیا دارای ۶۳۰ نماینده است که اعضای آن هر ۵ سال یک بار با آرای مستقیم مردم انتخاب می­ شوند. از این تعداد، ۱۲ نماینده توسط ایتالیایی ­های مقیم خارج از کشور که عمدتاً در آمریکا ساکن هستند، انتخاب می­ شوند.

پژوهش خبری: شرایط احراز نامزدی نمایندگی پارلمان ایتالیا (مجالس نمایندگان و سنا)

1ـ تابعیت ایتالیا؛

2ـ دارا بودن حداقل 25 سال برای مجلس نمایندگان و 40 سال برای مجلس سنا؛

3ـ افراد زیر به واسطه مناصب خود از حق نامزدی نمایندگی محرومند:

ـ رؤسای دولت­ های استانی؛

ـ شهرداران شهرهای با جمعیت بیش از 20 هزار نفر؛

ـ رئیس و معاون رئیس پلیس و بازرسان امنیت عمومی؛

ـ رؤسای کابینه وزیران؛

ـ نماینده دولت در مناطق؛

ـ فرمانداران، معاونین فرماندارها و مستخدمین امنیت عمومی، مأمورین عمومی (دولتی)؛

ـ دریاسالاران و افسران ارشد نیروهای مسلح دولت در حوزه انتخاباتی تحت فرمان خود؛

ـ مدیرکل، مدیر اجرایی و مدیر پزشکی بهداشت و درمان محلی؛^([4])

ـ افرادی که با دولت­ های خارجی ارتباط دارند از جمله: دیپلمات­ ها، کنسول، معاون کنسول، کارمندان رسمی سفارتخانه‌ها، نمایندگی­ ها و کنسولگری­ های خارجی در ایتالیا یا خارج کشور و به طور کلی تمام کسانی که با حفظ تابعیت ایتالیایی خود، توسط دولت خارجی استخدام شده­اند؛

ـ دارندگان مصالح یا روابط اقتصادی خاص با دولت از جمله صاحبان یا نمایندگان قانونی شرکت ­ها یا صاحبان شرکت­ های خصوصی در مورد قراردادهای کار یا خدمات، امتیازات یا مجوزهای اداری از نهادهای مهم و بزرگ اقتصادی؛ نمایندگان، مدیران و هیئت رئیسه شرکت­ ها و شرکت ­های خصوصی که به طور مستمر از دولت یارانه دریافت می­ کنند؛ مشاوران حقوقی و اداری؛

ـ قضات در تمام یا بخشی از حوزه انتخابی ه­ای که در صلاحیت دادگاه محل خدمت آنان است در یک دوره 6 ماه قبل از پذیرش نامزدی فاقد صلاحیت اند؛

ـ قضات قانون اساسی.

4ـ افراد زیر از حق نامزدی نمایندگی محرومند:

ـ رؤسای مناطق، به واسطه ایجاد مشکلات جدی مالی و نیز شهرداران و رؤسای استانی که مسئول مشکلات مالی موجودند، به مدت 10 سال فاقد صلاحیت نامزدی اند؛

ـ محکومین به حبس بیش از 2 سال به ارتکاب جرائم مقرر در ماده (51) قانون آیین دادرسی کیفری (جرائم مربوط به مافیا، تروریسم، مواد مخدر و غیره( و جرائم علیه ادارات دولتی و جرائم مقامات دولتی علیه ادارات دولتی؛

ـ محکومین به حبس بیش از 2 سال برای جرائمی که مجازات حبس آنها بیش از 4 سال است بر اساس ماده (278) قانون آیین دادرسی کیفری این ماده حاکم بر تعیین مجازات برای اعمال اقدامات احتیاطی است.^([5])

5ـ تصدی همزمان مشاغل زیر با نمایندگی مجلس (ملی و سنا) امکانپذیر نیست:

ریاست جمهوری، عضویت در شورای عالی قضایی، قضات دادگاه قانون اساسی، عضویت در شورای منطقه ای، مشاغل دولتی، مشاغل موجود در انجمن ها یا نهادهای اداره و مدیریت خدمات به نمایندگی از دولت یا نهادهایی که از دولت کمک­ های مالی دریافت می­ کنند، عضویت در شرکت­ هایی با زمینه فعالیت غالباً مالی، دستگاه­ های اجرایی ملی و منطقه ­ای در کشورهای خارجی، نمایندگی پارلمان اروپا، وظایف دولتی و اعضای هر اداره عمومی انتخاباتی با ماهیت نظارتی در رابطه با دولت­ های عمومی منطقه ­ای در زمان فراخوانی انتخابات با جمعیت بیش از 5 هزار نفر، همچنین نمایندگی مجلس ملی با مجلس سنا نیز قابل جمع نیست.^([6])

◙ شرایط رأی دهندگان :

1- دارا بودن 18 سال

2- شهروند ایتالیایی

ـ جدول (شماره 1) شرایط انتخاب‌شوندگان

ـ جدول (شماره 2 ) شرایط رأی دهندگان