چکیده مطلب:

- باغ موزه‌های دفاع‌ مقدس یادگاری از دوران تجاوز دشمن به خاک ایران است.

- باغ موزه‌های دفاع مقدس در انتقال ارزش و فرهنگ دفاع مقدس بر جوانانی که جنگ را درک نکرده‌اند بسیار موثر عمل کرده است.

- در کنار سایر تلاش‌های هنری نظیر فیلم و سینما راه اندازی این باغ موزه‌ها توانسته گامی موثر در انتقال فرهنگ ایثار و شهادت بردارد.

- باغ موزه های دفاع مقدس می تواند در درک مفهوم دفاع مقدس کمک کننده باشند.

- دفاع مقدس یکی از بخش‌های مهم تاریخ ایران است که علاوه بر بعد نظامی، ابعاد مختلف فرهنگی و سیاسی دیگری هم داشته که باید حفظ شود تا به نسل‌های آینده هم برسد.

- باغ موزه‌های دفاع مقدس با امکانات خاصی مثل سالن صدا، کتابخانه تخصصی، تالار شهدا، تالار عکس و ده‌ها فضای اختصاصی تلاش می­کنند محیطی خاص و ویژه برای انتقال ارزش های دفاع مقدس بوجود آورند.

-  باغ موزه های دفاع مقدس امروز وظایفی ملی و بین المللی برعهده دارند.

- باغ موزه ها امروز زبان گویای آنچه هستند که در طول سالهای دفاع مقدس بر این ملت و این کشور روا داشته شده است.

- در یک بازه یک­ماهه از 15 اسفند 94 تا 15 فروردین 95 حدود 300 هزار زائر از باغ موزه خرمشهر بازدید کرده‌اند و قرار است این موزه با راه اندازی ارودهای دانش آموزی راهیان نور از 12 مهر95 آغاز ه روزانه سه تا چهار کاروان حدود 400 نفری را پذیرا باشد.

 پژوهش خبری صدا و سیما: باغ موزه‌های دفاع‌ مقدس یادگاری از دوران تجاوز دشمن به خاک ایران است که این تجاوز با سلحشوری و رشادت بهترین فرزندان این آب و خاک ناکام ماند. میراثی ماندگار که با بهره گیری از بهترین و آخرین تکنولوژی‌های روز بهترین فضا را برای معرفی فرهنگ پایداری به نسل امروز مهیا کرده است. اکنون حدود 27 سال است که از جنگ تحمیلی و دوران دفاع مقدس می‌گذرد، آنهایی که آن روزها را ندیده و یا به یاد ندارند امروز به دنبال تاریخی ملموس‌تر از دفاع مقدس می‌گردند تاریخی که روایت آن در کتاب‌ها، تلویزیون و سینما نتوانسته فرهنگ ایثار و شهادت را به درستی به نسل امروز منتقل کنند در حالی که برخی کشورها در مورد وقایعی اینچنینی آنچنان حماسه سرایی و داستان‌سرایی می کنند که گویی قهرمانان آنان قدرت‌هایی ماورایی داشتند حال آنکه مرور شجاعت‌ها و ایثارگری‌های رزمندگان ایران نشان می‌دهد دلاورمردی‌ها و خلوص نیت آنان بی‌مانند بوده و اکنون نیز باید یاد همه آنها را با تمام توان زنده نگاه داشت و داستان‌های آن را نسل به نسل منتقل کرد. در این نوشتار به دنبال این موضوع هستیم که آیا باغ موزه‌های دفاع مقدس توانسته است گامی برای انتقال ارزش‌ها و فرهنگ دفاع مقدس به نسل جدید بردارد؟

باغ موزه های دفاع مقدس در یک نگاه

دفاع مقدس یکی از بخش‌های مهم تاریخ ایران هست که علاوه بر بعد نظامی، ابعاد مختلف فرهنگی و سیاسی دیگری هم داشته که باید حفظ شود تا به نسل‌های آینده هم برسد. برای رسیدن به این منظور با همت بخش‌های درگیر در دفاع مقدس فضاهای مختلفی تدارک دیده شده تا میراث گرانسنگ دفاع مقدس را از یک سو بازسازی و نگهداری کنند و از سوی دیگر همان حال و هوا و روحیات جهادی را به جوانانی که فضای جنگ و دفاع مقدس را درک نکرده‌اند منتقل سازند. باغ موزه‌های دفاع مقدس با وجود امکانات خاصی مثل سالن صدا، کتابخانه تخصصی، تالار شهدا، تالار عکس و ده ها فضای اختصاصی تلاش می‌کند محیطی خاص و ویژه برای این اهداف بوجود آورد.

باغ موزه‌های دفاع مقدس امروز وظایفی ملی و بین‌المللی برعهده دارند. بسیاری از مسئولان نظامی کشورهای مختلف نیز در طول این سال‌ها از این باغ موزه ها بازدید کرده‌اند و به گونه‌ای باید گفت این باغ موزه ها امروز زبان گویای آنچه هستند که در طول سالهای دفاع مقدس بر این ملت و این کشور رفته است. دیدن بسیاری از تجهیزات اولیه در دفاع از این مرز بوم آنچه را که در نگاه اول به اذهان متبادر می سازد فقط همت والا و ایثار و از خودگذشتگی است. این گونه است که فرهنگ ایثار، از خود گذشتگی و فرهنگ مقاومت جهانی می شود.

نقش باغ موزه های دفاع مقدس در انتقال ارزشهای دفاع مقدس

در طی سال‌های دفاع مقدس و پس از آن هنر و هنرمندان تلاش‌هایی را در جهت حفظ، انتقال وماندگاری ارزش‌ها و مفاهیم موجود در جنگ انجام داده‌اند. در سالهای ا خیر نیز با همت مردان دفاع مقدس تلاش های خوبی برای برپایی باغ موزه های دفاع مقدس در شهرهای مختلف کشور صورت گرفته است. برای اینکه موفقیت تلاش‌های صورت گرفته را در جهت انتقال ارزش‌های دفاع مقدس از مجرای تشکیل این باغ موزه ها ارزیابی کنیم با مسئولان این حوزه گفتگو کرده‌ایم.

 سعید صریحی، مدیرعامل باغ موزه دفاع مقدس آبادان

باغ موزه های دفاع مقدس چنانچه موضوعات مربوط به دفاع مقدس را خوب تبیین کرده باشند بطوریکه نسل جدید بتوانند با دیدن و مشاهده، مسایل مربوط به زمان دفاع مقدس را درک کنند خیلی می تواند در درک مفهوم دفاع مقدس کمک کننده باشند. باغ موزه دفاع مقدس آبادان یکی از باغ موزه های دفاع مقدس کشور است که مرکز فرهنگی شهر آبادان نیز بصورت مجموعه ای در دل آن واقع شده است و خصوصیت ویژه ای این باغ موزه این است که در همان محلی تاسیس شده است که 8 سال دفاع مقدس و و یک سال محاصره شهر آبادان نیز در همان محل فیزیکی صورت گرفته است و در حقیقت باغ موزه آبادان در جایی قرار گرفته است که خط مقدم بوده و در آنجا شهید و مجروح داده ایم و کاملا حس فیزیکی و عملیاتی دفاع مقدس را انتقال می دهد چرا که هنوز آثار واقعی جنگ در این باغ موزه باقی است و بازدید کننده براحتی خانه های تخریب شده و گلوله خورده و ... و چیزهایی که در فیلم های دفاع مقدس دیده است در اینجا بوضوح می بیند. بازدید کننده در این باغ موزه بصورت مستقیم درک می کند خانه ای که محل زندگی مردم بوده است چگونه تخریب شده است و چه اتفاقاتی رخ داده است.

خطی که باغ موزه دفاع مقدس آبادان در آنجا واقع شده است با نیروهای عراقی و خاک ریزهای عراقی فقط 400 متر فاصله دارد و اینها مواردی هستندکه جوانانی که جنگ را درک نکرده اند در اینجا می توانند بصورت فیزیکی آن را لمس کنند که البته در کنار آنها نیز راویانی حضور دارند که هم متعلق به دوره دفاع مقدس هستند و هم متعلق به دوره جدید که تجربیاتی را که از نیروهای قدیمی جنگ پیدا کرده اند به جوانان و نسل جدید ما انتقال می هند.

باغ موزه های دفاع مقدس در انتقال ارزش و فرهنگ دفاع مقدس بر جوانانی که جنگ و دفاع مقدس را درک نکرده‌اند بسیار موثر عمل کرده است و در کنار سایر تلاشهای هنری نظیر فیلم و سینما راه اندازی این باغ موزه ها توانسته است گامی موثر در انتقال فرهنگ ایثار و شهادت بردارد.

- سردار خضرایی، مدیر عامل باغ موزه دفاع مقدس تهران

ویژگی ممتاز باغ موزه دفاع مقدس تهران این است که تنها به نمایش تجهیزات بسنده نکرده است بلکه با استفاده از فناوری روز در جهت ترویج فرهنگ دفاع مقدس اقدامات گسترده‌ای انجام داده است. اگر در تبیین دوران دفاع مقدس فقط به ابزار بسنده کنیم بدترین نوع تبیین است و دفاع مقدس را به حاشیه خواهد برد. بنابراین نمی‌توان تنها با بیان مسائل فیزیکی از جمله ابزارهای بکار رفته در عملیات‌ها یا خود عملیات‌ها، دفاع مقدس را شناسایی کنیم. باید بگوییم دچار غفلت شده‌ایم و نتوانسته‌ایم آن‌طور که باید نکات معرفتی دفاع مقدس را برای نسل امروز تبیین کنیم. با این حساب نتوانسته‌ایم جنگ را هم به خوبی تعریف کنیم و همین امر باعث شده است مردم آن‌طور که باید نتوانند از دفاع مقدس و معارف آن بهره کافی را ببرند یعنی بهره تربیتی ندارند.

در واقع الگوی دفاع مقدس همین الان هم قابل دسترسی است. یعنی امروز به ویژه رعایت آن الگو میتواند ما را به موفقیت های بیشتری برساند و آن الگو، الگوی خودباوری و خداباوری و اطاعت از فرمان حضرت امام(ره) و نایب برحق امام زمان و توجه به ایشان بود. آن الگو، ایثار و شهادت طلبی و تبعیت از سیره ائمه معصومین(ع) بود و در این موزه تلاش ما انعکاس این الگوست.

- ثامر کنعانی رییس موزه دفاع مقدس خرمشهر

موزه های دفاع مقدس در انتقال فرهنگ مقاومت، فرهنگ ایثار و شهادت بسیار موثر بوده اند و ما امیدوار هستیم با افزایش کارهای علمی و تحقیقاتی در این موزه ها تاثیرگذاری را ببیشتر کنیم. موزه دفاع مقدس خرمشهر از آثار واقعی باقیمانده از دفاع مقدس هست و تمامی آثار و اسناد محتوایی که داخل این موزه وجود دارد از اسناد واقعی جنگ است و تمامی کسانی که از این موزه بازدید می کنند می توانند بصورت واقعی شرایط و اوضاع جنگ را درک کنند.

بعضی آثار موجود در موزه ها نیاز دارد که بروز رسانی شود و متناسب با نسل امروز شود تا بتواند اثر گذاری شایسته خود را داشته باشد. انتقال فرهنگ ایثار و شهادت نیاز به کار و برنامه ریزی علمی و پژوهشی دارد. باید تلاش کنیم تا بتوانیم نسل جدیدمان را به نسل دفاع مقدس وصل کنیم و بین آنها پل ارتباطی بزنیم. در حال حاضر میزان بازدید از موزه های دفاع مقدس و بویژه موزه خرمشهر بسیار مطلوب است بطوری که در یک بازه یکماهه از 15 اسفند 94 تا 15 فروردین 95 استقبال خوبی صورت گرفت و حدود 300 هزار زائر داشتیم و قرار است ارودهای دانش آموزی راهیان نور نیز از 12 مهر95 آغاز شود که ما روزانه سه تا چهار کاروان حدود400 نفری را پذیرا خواهیم بود. 

 سخن آخر

هنر همواره به عنوان یکی از ابزارهای حفظ دستاوردهای دفاع مقدس مطرح بوده است و طی سال های پس از جنگ هنر و هنرمندان تلاش‌هایی را در جهت حفظ، انتقال وماندگاری ارزش‌های دفاع مقدس انجام داده‌اند و راه اندازی باغ موزه های دفاع مقدس در حقیقت تلاشی جدید برای انتقال فرهنگ و ارزشهای دفاع مقدس به نسل جدید بصورت ملموس تر است اما به واقع باید گفت اگرچه این تلاشها در حد بضاعت موثر بوده اما بواقع کافی نبوده و همچنان به تلاش بیشتری در این زمینه احتیاج است.

به نظر می رسد میراث گرانبهایی که در طول سالهای دفاع مقدس با قطره قطره خون جوانان این مرز و بوم بدست آمده امروز در حال کم رنگ شدن است چرا که این ارزش ها امروز حامیان قوی ندارند. تلاش هایی برای راه اندازی باغ موزه در بسیاری از شهرها صورت گرفته است اما بسیاری از این باغ موزه ها بعلت مشکلات مالی امروز آنچنان که باید و شاید توان تاثیرگذاری ندارند که این مهم همت مسئولان عالی را می طلبد.

پژوهش خبری صدا و سیما// مرتضی رکن آبادی