ج - مشروح نگرانی اروپا از رویکرد احتمالی ترامپ در قبال برجام

جمع بندی

دونالد ترامپ بعد از پیروزی در انتخابات برخلاف بسیاری از جمهوری‏خواهان از جمله تد کروز، جرج بوش و… اعلام کرد که به دنبال کنارگذاشتن یا لغو یکسره برجام نیست بلکه در عوض مدعی شد که توافق هسته‎ای با ایران را ضمن مذاکره مجدد ، با سخت‏ترین اشکال نظارتی اجرا خواهد کرد. وی در این زمینه گفت: « به عنوان یک قرارداد بد، من هم در برابر این قرارداد بسیار سرسخت خواهم بود.» ترامپ و تیم مشاوران سیاست خارجی وی در خصوص برجام، همچنین از « مذاکره مجدد » با ایران برای تصحیح این توافق (بد از نظر آمریکا) خبر دادند. وی در این زمینه مدعی شد که با دو یا سه برابر کردن تحریم‌های فعلی آمریکا، ایران را مجبور خواهد کرد پای میز مذاکره برگردد.

بی تردید مذاکره مجدد درباره توافق هسته‎ای، از دیدگاه جمهوری اسلامی به معنای نوعی چالش برای برجام و یا نقض آن است. علاوه بر این، تصویب تحریم‎های جدید یا تمدید تحریم‎های قبلی نیز از دیدگاه جمهوری اسلامی به نوعی نقض است.

واقعیت این است که با توجه به قدرت گرفتن بیشتر جمهوری‌خواهان در انتخابات اخیر کنگره که قبلاً بر کنارگذاشتن برجام تصریح کرده بودند، احتمال اینگونه چالش‎آفرینی توسط دولت بعدی آمریکا نیز بسیار زیاد است.

 به چالش کشیدن برجام گرچه کار را از نظر دیپلماسی برای جمهوری اسلامی ایران سخت می­ کند و حتی ممکن است در کوتاه‌مدت هزینه ­هایی را تحمیل کند اما در بلندمدت به دلیل اینکه نشان‌دهنده انتخاب سیاست واگرایی با اروپا (بقیه گروه 1+5) توسط ترامپ محسوب می ‏شود، احتمالاً برخی شکاف عملی را در بلوک غرب در پی خواهد داشت که این امر می ­تواند فرصت‎های بالقوه‎ای را برای ایران به دنبال داشته باشد. 

علاوه بر این، به چالش کشیدن برجام توسط دولت آتی آمریکا ، با توجه به رعایت تمام تعهدات از سوی ایران، باعث می‎شود تا آمریکا به عنوان کشوری غیرقابل اعتماد و بی‌تعهد به پیمان‌های بین‌المللی معرفی شود و در این شرایط، این کشور دیگر نمی ‏تواند همانند گذشته میدان‌دار اقدام کامل علیه ایران شود.

هر چند که جمهوری اسلامی ایران در چارچوب قانون «اقدامات متناسب و متقابل در اجرای برجام»، با توجه به موارد نقض این قانون از سوی کشورهای غربی خصوصاً آمریکا، می‎تواند اقدامات مقتضی را در این زمینه اتخاذ کند و از حجم تعهدات خودش خصوصاً در زمینه میزان غنی‎سازی اورانیوم یا نصب تعداد سانتریفیوژها، بکاهد. 

در این صورت باز هم کشور آمریکا به عنوان شروع‎کننده نقض برجام و چالش‎آفرین در اجرای یک تعهد مهم بین‏ المللی معرفی خواهد شد.