پژوهش خبری صدا وسیما: سرانجام پس از ماه­ ها نبرد بی‌امان، شهر استراتژیک حلب به دامان حاکمیت ملی سوریه برگشت؛ شهری که به نماد اتحاد و وحدت سوری­ ها[1] و حتی همه مردم منطقه علیه تروریسم تبدیل شده است[2]. حلب به خصوص در روزهای اخیر کانون جنگی تمام‌عیار میان نیروهای دولتی سوریه و معارضان بود؛ در واقع از عملیات آزادسازی حلب، به شدیدترین و خونین ­ترین نبرد از زمان آغاز درگیری­ ها (مارس 2011) میان ارتش سوریه و مخالفین مسلح دولت یاد می­ شود. تروریست‌هایی که تا دیروز شرکت در مذاکرات صلح را منوط به عدم ایفای نقش دولت سوریه در فرایند آینده کشور، و مشروط به شناختن شدن خود به‌­عنوان یک ‌طرف تشکیل دولت در سوریه می‌کردند، چنان به استیصال کشیده شدند که اینک نه تنها دیگر قادر نیستند شرطی را برای گفت‌وگو با دولت سوریه تعیین کنند، بلکه به موقعیت ضعیفشان اعتراف و موافقت بی‌قید و شرط خود را نیز با مذاکرات صلح اعلام نموده­ اند[3]. افراد مسلح در شرق حلب که تا پیش از این همواره تأکید می­کردند حاضر به خروج از شهر نیستند، آنقدر در خروج از بخش قدیمی حلب عجله داشتند که حتی سلاح­ های سنگین شان را هم جا گذاشتند[4].

حوادث حلب که زمانی قطب اقتصادی و صنعتی سوریه بود، از فوریه ۲۰۱۲ شروع شد[5]؛ در پی اشغال بخش­ های عمده شهر از سوی ارتش آزاد سوریه، حلب به قلب تجمع مخالفان دولت تبدیل شد. خاستگاه اکثر گروه ­های معارضی هم که بعد از سال 2012 در سوریه سر برآوردند، همین حلب بوده است؛ حلب از سال 1391 به دو بخش غربی و شرقی تقسیم ‌شد که بخش غربی آن تحت کنترل نیروهای سوری و بخش شرقی و قدیمی شهر در تصرف گروه‌های تروریستی قرار گرفت. اگر شورشیان موفق به تسخیر کامل این شهر و مناطق اطراف آن می ­شدند، می­ توانستند دولت مطبوع خویش را در شمال سوریه تأسیس کنند.

اهمیت حلب برای کشورهای حامی تروریست ­ها (عربستان و ترکیه) تا حدی است که ترکیه در ۲۰ اردیبهشت ۹۴ بخشی از وزرای عالی ­رتبه کابینه خود را بدون اعلام قبلی روانه خاک سوریه در غرب استان حلب کرد؛ ریاست این هیئت را «داوود اوغلو» وزیر خارجه وقت ترکیه بر عهده داشت که نظریه ­پرداز اصلی احیاء خلافت عثمانی است. خبرگزاری آناتولی خبر داد علاوه بر اوغلو، «فاروق چیلک» وزیر دادگستری، «عصمت یلماز» وزیر جنگ و «مهدی ایکر» وزیر کشاورزی نیز در این سفر حضور داشته­ اند[6]. همچنین پس از آنکه ارتش سوریه موفق شد پس از چهار سال، محاصره دو منطقه استراتژیک و شیعه نشین « نبل» و « الزهراء» واقع در حومه حلب را بشکند (14بهمن1394)، عربستان به منظور نجات شورشیان در حلب اعلام کرد نیروهای نظامی خود را به سوریه اعزام خواهد کرد (که با واکنش شدید سوریه و کرملین مواجه شد و مقامات ارشد روسیه اعزام نیروی نظامی سعودی به سوریه را به نوعی اعلام جنگ دانستند)[7].

سرانجام عملیات آزادسازی حلب در ۱۲ بهمن سال ۹۴ کلید خورد که از آن تاریخ تا دیروز، آسمان شهر در تسخیر جنگنده­ های روسی بود و صدای شلیک توپخانه ­ها در مناطق شمالی حلب لحظه­ ای قطع نشد؛ از 27 تیرماه سالجاری قوای دولتی سوریه، تحت پشتیبانی هوایی شدید جنگنده‌های روسیه، مناطق تحت تصرف گروه‌های معارض را در حلب به محاصره خود درآوردند؛ حملات بی امان هوایی و خمپاره­ای به مواضع تروریست ­ها شدت گرفت؛ به منظور نجات جان غیرنظامیان و انتقال آنان به نقاط امن و همچنین ایجاد فرصت برای تسلیم شدن نظامیانی که حاضر به ترک مخاصمه بودند، بارها با موافقت دولت سوریه و روسیه آتش ­بس برقرار شد، هرچند تروریست ­ها و حامیان آنها از این فرصت­ ها برای تجدید قوای خود استفاده می ­کردند؛ عاقبت روز ۱۵ آذر، روسیه با معارضان مسلح در حلب اتمام حجت کرد[8]؛ لاوروف وزیرخارجه روسیه تأکید کرد توافق آتش ­بس هرگز گروه­ های تروریستی داعش و جبهه النصره را شامل نخواهد شد؛ متعاقب آن حملات قوای سوری و روسی برای آزادسازی نهایی حلب، زمین و آسمان را برای معارضان به جهنم تبدیل کرد. سرانجام در شامگاه دوشنبه ۲۲ آذر خبرگزاری ­ها اعلام کردند تمامی حلب از چنگال تروریست ­ها آزاد شد.

کارشناسان مسائل نظامی و آگاهان سیاسی معتقدند تسلط ارتش سوریه بر حلب، سبب کنترل آسان­تر شهرهای اصلی کشور از سوی نظام سوریه خواهد شد و تلاش ­ها برای تجزیه کشور و دیگر تحرکات دشمنان سوریه را ناکام خواهد گذارد[9]؛ همه ناظران مسائل منطقه، سرنوشت و آینده سوریه را در گرو نبرد حلب می­ دانستند و حتی سید حسن نصرالله در سخنرانی اخیر خود گفت: بازتاب ­های این پیروزی بر سراسر درگیری­‌های سوریه و حتی بر کل جنگ­‌های درگرفته در منطقه تأثیرگذار خواهد بود[10].

هرچند بر اساس اعلام استفان دیمیستورا نمایندۀ ویژۀ سازمان ملل در سوریه، از آغاز جنگ در سوریه بیش از 400 هزار نفر کشته و بیش از 1.9 میلیون نفر زخمی شده‌اند، هرچند نیمی از جمعیت23 میلیون نفری این کشور در داخل و خارج از مرزهای سوریه آواره و بی‌خانمان شده‌اند[11]، و هرچند از شهر زیبا و تاریخی حلب جز تلی از خاک باقی نمانده است، اما امروز این پیروزی شیرین نقطه پایان توهم تجزیه سوریه و پاداش مقاومت جانانه مردم و پایمردی­ های مدافعان این کشور است.

چرا شهر حلب چنین موقعیت تعیین ­کننده­ای در نبرد سوریه دارد؟ آزادسازی کامل حلب چه تأثیراتی بر معادلات قدرت در سوریه و منطقه خواهد گذاشت؟

اهمیت ژئوپلیتیک شهر راهبردی حلب

اثرات و پیامدهای آزادسازی شهر راهبردی حلب

پژوهش خبری صدا وسیما//پژوهشگر: مرجان شریف زاده