هرم حریق، بر پهن دشت نجیب خوزستان

خوزستان بیش از یک میلیون هکتار جنگل و دو و نیم میلیون هکتار مرتع دارد که از این میان ۹۰۰ هکتار آن در آغوش زاگرس واقع شده.

اگر چه سالیان متمادیست که آتش بی مبالاتی دامن این ردای سبز را گرفته، اما حالا این بحران به اوج رسیده و هر روز فریاد مبهم "داد خواهی" از کرانۀ هر جنگل و مرتعی در استان به گوش می‌رسد.

خرداد ماه سال ۱۳۹۶، فرماندۀ وقت یگان حفاظت از جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، وعده داد که تا پایان همان سال هم یک پایگاه اطفای حریق در منطقه راه اندازی وهم یک بالگرد آب پاش در آن مستقر شود، اما حالا با گذشت حدود سه سال، هنوز خبری از تحقق این وعده‌ها نیست و طبیعت مظلوم خوزستان همچنان چشم انتظار است.

اما حالا، پس ازسه سال جلالی معاون حفاظت و امور اراضی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، حضور بالگرد اطفاء حریق را در استان ضروری نمیداند و میگوید: در صورت بروز حادثه، این بالگرد‌ها به استان وارد می‌شوند.

هرچند جلالی وعده داده تا پایان امسال دو پایگاه اطفاء حریق در استان راه اندازی شود، اما مشخص نکرده که زمان طی شده جهت نامه نگاری‌ها برای ورود بالگرد اطفاء حریق به استان هنگام وقوع آتش سوزی چه صدمات و خسارت جبران ناپذیری به منابع طبیعی استان وارد میکند.

محمد حسین، کارشناس و فعال محیط زیست، غیر مدیریتی بودن استقرار بالگرد اطفاء حریق در استان را عقیده‌ای کاملا اشتباه میداند و میگوید: اگر تنها بخشی از هزینه‌های میلیونی مالچ پاشی و کاشت نهال درمناطق فوق بحرانی گرد و خاک برای کمربند زاگرس انجام میشد، شاهد زنده سوزی گونه‌های گیاهی و جانوری در این مناطق نبودیم، که آتش وقتی بجان بیفتد، نه تاب فریاد می‌ماند و نه نای زندگی.

او مهمترین مشکل برای اطفاء حریق را در مناطق کوهستانی، سخت رو بودن و عدم دسترسی میداند که نبود تجهیزات اولیه و نداشتن امکانات فردی مناسب از سوی دوستداران محیط زیست به آن دامن میزند.

این کارشناس محیط زیست زمان طلایی برای خامومش کردن آتش را بسیار محدود میداند و میگوید: با توجه به نبود بالگرد در استان تا طی شدن پروسۀ نامه نگاری‌ها برای ورود بالگرد آب پاش، قطعا این زمان گرانبها سوخت میشود.

مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری خوزستان، بجز عوامل طبیعی مسائل دیگری را هم در وقوع آتش سوزی‌های اخیر دخیل میداند. مسائلی که از وجود رد پای عوامل انسانی حکایت دارد. کیانی، آتش زدن کاه و کلش مزارع پس از پایان فصل برداشت را از مهمترین عوامل گسترش آتش سوزی خصوصا در مراتع اعلام میکند و میگوید: متاسفانه باور غلط سوزاندن بقایای محصولات زراعی در مزرعه به منظور تقویت مواد آلی خاک، تیشه‌ای مهلک به ریشۀ طبیعت از جمله زمین‌های کشاورزی میزند.

 

کیانی با اشاره به نقش مهم و اساسی مردم بومی و سمن‌ها در اطفاء حریق، از ساکنین منطقه و کشاورزان به عنوان مهمترین عامل هم در ایجاد وهم در از بین بردن آتش سوزی یاد میکند.

حالا بررسی‌ها پرده از اختلافات و درگیری‌های شخصی میان کشاورزان و اهالی مناطقی که دچار آتش سوزی بوده اند برداشته. مسائلی که اگر محرز شود به گفتۀ حجت الاسلام مرادی رئیس کل دادگستری خوزستان به شدت پیگیری میشود و خاطیان باید در مقابل قانون پاسخگو باشند.

حجت الاسلام مرادی تاکید میکند افرادی که به قصد محاربه ومقابله، دست به آتش زدن این مناطق کنند قطعا به عنوان محارب شناخته خواهند شد و مطابق قانون با آن‌ها برخورد خواهد شد.

توجه به موضوع بسیار مهم وقوع بیش از ۵۰ درصد آتش سوزی‌های کل کشور در خوزستان از سال ۱۳۹۶ تاکنون، و وقوع دما‌های ۵۰ درجه و بالاتر در استان، بیش از پیش لزوم راه اندازی یک پایگاه مجهز اطفاء حریق در استان را آشکار میکند. ضرورتی که اگر به آن توجه نشود میرود تا در کنار معضلات عریض و طویل دیگر در استان، از جمله گسترش حاشیه نشینی، افزایش روز افزون متکدیان غیر بومی در کوچه پس کوچه‌های شهر، معضل آزاردهندۀ سگ‌های ولگرد که حالا پایشان به مرکز شهر هم رسیده، پدیدۀ مهلک گرد و خاک، تبدیل کارون بزرگ به مجمع الجزایری متعفن و عفونی و تشنگی روستا‌ها و بخش‌های استان، آن هم بر طرف جوی، نفس‌های به شماره افتادۀ خوزستان را بند بیاورد واینگونه است که مردم خوزستان همچنان نجیبانه، چشم براه تحقق وعده‌ای مسئولین هستند.