ساواک مقصر محض آتش‌سوزی سینما ركس است

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز آبادان؛ یکی از مهم‌ترین حوادث سال ۵۷ که باعث سرعت بخشیدن به روند انقلاب اسلامی و برملا شدن چهره محمدرضا پهلوی شد، فاجعه به آتش کشیدن سینما رکس آبادان بود. در حدود ساعت ۲۱:۳۰ شب ۲۸ مرداد سال ۵۷، درحالی که صد‌ها نفر مشغول تماشای فیلم "گوزن‌ها" بودند، سینما رکس آبادان دچار آتش سوزی شد.

• ساواک تلاش کرد تا با سناریوسازی، انقلابیون را مسئول به آتش کشیده شدن سینما رکس معرفی کند و گزارش داد که «چند تن از عناصر اخلال‌گر، سینما رکس شهر آبادان را به آتش کشیدند که در نتیجه قریب ۴۰۰ تن از تماشاچیان در آتش سوختند و جان خود را از دست دادند.»

این درحالی بود که شواهد فراوانی وجود داشت که نه تنها ناقض ادعای رژیم پهلوی بود، بلکه ثابت می‌کرد که سینما رکس با اشاره رژیم به آتش کشیده شده است. شاهد اصلی، بی اعتنایی ماموران دولتی در کنترل آتش سوزی بود.

• با اینکه کلانتری مرکزی در ۱۰۰ متری سینما بود، برای نجات حبس‌شدگان در حادثه، اقدام فوری نکرد و مراکز مسئول هم پس از حضور در محل آتش‌سوزی، فاقد امکانات اطفاء حریق بودند. به گزارش ساواک «مأمورین آتش‌نشانی شهرداری که با سه دستگاه ماشین به محل اعزام شده بودند، فاقد آب بودند و هم‌چنین بلندگو برای‌اعلام خطر و راهنمایی مأمورین آتش‌نشانی وجود نداشت و آتش‌نشانی شرکت نفت پس ‌از یک ساعت و نیم تأخیر به محل حادثه رسید.» [یك سال مبارزه برای سرنگونی رژیم شاه، روح‌الله حسینیان، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامی، ص۳۱۸]

• اعتراف آمریکا: ساواک مقصر محض آتش‌سوزی سینما رکس است.
  "هنری پرکت"، مسئول امور سیاسی و نظامی سفارت آمریکا در تهران در سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۵، بعد‌ها در خاطراتش به نقش رژیم پهلوی در آتش‌سوزی سینما رکس اشاره کرد و گفت: «ما در آن برهه گزارش خیلی کوتاهی ــ در حد چند جمله ــ از سی‌آی‌ای گرفتیم که از قول یکی از رابط‌های سی‌آی‌ای در ساواک می‌گفت: ساواک مقصر محض است.»
  
  

امام خمینی(ره) در ۳۱ مرداد ۵۷ با ارسال پیامی ضمن تسلیت فاجعه سینما رکس آبادان، اعلام کردند: «من گمان نمی‌کنم هیچ مسلمانی، بلکه انسانی دست به چنین فاجعه وحشیانه‌ای‌بزند، جز آنان که به نظایر آن عادت نموده‌اند و خوی درندگی و وحشیگری آنان را از انسانیت بیرون برده باشد.» امام (ره) در این پیام، اتهام اصلی را متوجه رژیم منحوس پهلوی کرده و فرمودند: «قراین نیز شهادت می‌دهد که دست جنایت‌کار دستگاه ظلم در کارباشد که نهضت انسانی - اسلامی ملت را در دنیا بد منعکس کند.»

متن کامل پیام رهبر کبیر انقلاب اسلامی درمورد آتش‌سوزی سینما رکس آبادان به شرح ذیل است:

‏ ‏                                                       بسم اللَّه الرحمن الرحیم‏
                                     خدمت عموم اهالى محترم آبادان- ایّدهم اللَّه تعالى‏

دریافت خبر بسیار فجیع به آتش کشیدن چند صد نفر هموطنان ما با آن وضع حساب شده موجب تأثر و تأسف شدید گردید. من گمان نمی‌کنم هیچ مسلمانى بلکه انسانى دست به چنین فاجعه وحشیانه‏ اى بزند جز آنان که به نظایر آن عادت نموده‏ اند و خوى درندگى و وحشیگرى، آنان را از انسانیت بیرون برده باشد. من تاکنون اطلاع کافى ندارم؛ لکن آنچه مسلّم است این عمل غیر انسانى و مخالف با قوانین اسلامى از مخالفین شاه که خود را براى حفظ مصالح اسلام و ایران و جان و مال مردم به خطر مرگ انداخته ‏اند و با فداکارى از هم میهنان خود دفاع می‌کنند- به هر مسلکى باشند- نخواهد بود و قراین نیز شهادت می‌دهد که دست جنایتکار دستگاه ظلم در کار باشد که نهضت انسانى- اسلامى ملت را در دنیا بد منعکس کند. آتش را به طور کمربند در سراسر سینما افروختن و بعد توسط مأمورین درهاى آن را قفل کردن، کار اشخاص غیر مسلط بر اوضاع نیست.

گفتار شاه که: تظاهر کنندگان مخالف من «وحشت بزرگ» را وعده می‌دهند؛ و تکرار آن پس از واقعه که: این همان وعده بوده است، شاهد دیگرى بر توطئه است؛ نه اینکه واقعاً شاه یک غیبگوى بزرگ است! مصاحبه سابق شاه که ایران را با ملت نابود می‌کنم نیز شاهد این مدعا است. اظهار تأسف و تأثر در بوق هاى تبلیغاتى از اشخاصى که هر روز دستشان تا مرفق به خون هم میهنان مسلمان ما فرو رفته است. شاهد بزرگى است بر نقشه شیطانى شاه و همدستانش، هم آنان که در اکثر شهرهاى ایران دست به کشتارهاى فجیع زده ‏اند.

آیا مردم مظلومى که هر روز به دست همین جنایتکاران به خاک و خون کشیده شده و به وضع بسیار اسفبارى کشته شده ‏اند هم میهنان ما نبوده ‏اند؟ قراین نشان می‌دهد که قضیه دلخراش آبادان، چون کشتار سایر شهرهاى ایران از یک منشأ به وجود آمده است. آیا از این جنایت کسى جز شاه و بستگانش امید نفعى داشته ‏اند؟ آیا تا کنون غیر از شاه که هر چند وقت یک بار دست به کشتار وحشیانه مردم می ‏زند این قبیل صحنه ‏ها را به وجود آورده است و یا خواهد آورد؟ این مصیبت دلخراش براى شاه، شاهکار بزرگى است تا به تبلیغات وسیع در داخل و خارج دست زند و به بوق‌ها و مطبوعات دست نشانده داخل و نفع طلب خارج دستور دهد که هر چه بیشتر براى اغفال مردم این جنایت را منتشر و به ملت محروم و مظلوم ایران نسبت دهند تا در خارج، ملت حق طلب ایران را مردمى که به هیچ ضابطه انسانى و اسلامى معتقد نیستند معرفى نماید.

من به ملت بزرگ ایران اعلام خطر می‌کنم، خطر اینکه دستگاه این گونه اعمال وحشیانه و ضد اسلامى را در سایر شهرهاى ایران انجام دهد تا تظاهرات پاک مردم شجاع ایران را که با خون خود ریشه درخت اسلام را آبیارى می‌کنند لوث نماید. لازم است گویندگان، مطلبى را که به نابودى انقلاب رهایى ‏بخش اسلام منجر می ‏شود براى مردم روشن نمایند. این مصیبت بزرگ را به ملت مسلمان ایران بخصوص به مردم ستمدیده آبادان و به خانواده‏ هاى داغدیده تسلیت عرض نموده و خود را در غم بزرگ و جانکاه آنان شریک می‌دانم. از خداوند تعالى نصرت اسلام و مسلمین و قطع ایادى اجانب و پیوستگان به آن‌ها را خواستارم.