همه دانستنی‌های نیروی انتظامی

از سال ۱۳۷۸ با درخواست نیروی انتظامی و تصویب مقام معظم رهبری، فرمانده کل قوا زمان برگزاری هفته نیروی انتظامی از تیرماه به مهرماه انتقال یافت. قبلاً ۲۷ تیر به مناسبت سالروز تصویب قانون ادغام نیروی انتظامی به نام روز نیروی انتظامی و سپس هفته آخر تیرماه به نام هفته نیروی انتظامی نام‌گذاری شده بود و در این روز و هفته، مراسم ویژه ‏ای برای بزرگداشت این نهاد انتظامی برگزار می‌شد اما بعد از بررسی‏ ها و جمع‏ بندی نظرات و دیدگاه‌‏ها و پیشنهاد‌های مختلف مقرر شد هفته نیروی انتظامی در مهر ماه، برگزار شود.

 

 

 

 

از جمله عللی که برای این امر ذکر شد تعطیلی مدارس و دانشگاه ‏ها و آموزشگاه ‏ها بود، که طیف عظیم جوانان و نوجوانان کشور را تشکیل می ‏دهند و نیروی انتظامی اصلی‏‌ترین برنامه‏‌های خود را در ارتباط با این قشر تهیه و تدارک می‏ بیند و با تعطیلات تابستانی امکان ارتباط مناسب و برنامه ریزی مطلوب برای آن‌ها وجود نداشت، دیگر اینکه با توجه به درجه حرارت بالا در فصل تابستان امکان اجرای برنامه‏‌های مختلف برای همه اقشار مردم و در همه مناطق کمتر امکان‏ پذیر بود.

 

 

قبل از تأسیس نظمیه­‌ ناصرالدین­ شاهی، امور انتظامی تهران برعهده­‌ی قراول­‌ها بود که زیر نظر کلانتر تهران خدمت می­ کردند. اندیشه­‌ی تأسیس نظام نوین ایجاد نظم و امنیت در شهر‌ها و مناطق مختلف کشور یا همان سازمان پلیس در ایران، نخستین بار در دوره­‌ی ناصرالدین­ شاه قاجار به وجود آمد. شاه در سفر دوم خود به فرنگ، نظم و ترتیب پلیس وین را پسندید و «کنت دومونت فور» ایتالیائی را - که در وین خدمت می­ کرد – برای ایجاد تشکیلات پلیس در ایران به خدمت گرفت.

 

نخستین تابلوی شهربانی تهران در روز ۱۶ م ذی­قعده­‌ ۱۲۹۵ ق، پس از ­ورود کنت، بر سردر عمارتی واقع در خیابان الماسیه (باب همایون) نصب گردید. بر روی تابلو، عبارت «ادارۀ جلیلۀ پلیس دارالخلافه و احتسابیه» نقش بسته بود که نشان می­ دهد در ابتدای تأسیس، وظیفه ­ شهربانی و شهرداری تهران در یک واحد تمرکز داشته است. مـدتی بعد این اداره به وزارت نظمیه تبدیل شد.

 

در زمان علاء­الدوله، تعدادی مستشار نظامی برای ژاندارمری به خدمت گرفته شد. این گروه با سرپرستی وستداهل، مستشار سوئدی، اصلاحاتی در نظمیه به وجود آورد. مستشاران سوئدی، به آموزش اهمیت زیادی می­دادند و آموزشگاه­ هائی برای آژان­ها و صاحب­ منصبان (افسران) در تهران و قزوین به وجود آوردند. همچنین در این دوره، ژاندارمری و پلیس تأمینات (آگاهی) نیز به سبک نوین و به همت مستشاران سوئدی در تهران ایجاد شد.

 

پس از ورود رضاخان به عرصه­‌ سیاسی کشور، نظمیه به وزارت جنگ منتقل شد. از دیگر تغییر‌های صورت گرفته در این دوره، تغییر رسمی نام نظمیه به شهربانی و تغییر نام­های درجه­‌ها و سازمان­ها و ادارات تابعه­‌ی نظمیه در دوره­‌ی ریاست سرپاس مختاری است. پلیس ایران در دوره­‌ پهلوی دوم نیز، از دو قسمت مهم پلیس شهرى (شهربانی) و ژاندارمرى (مرزى و روستائى) تشکیل شده بود.

 

 

بعد از پیروزى انقلاب، کمیته­‌ انقلاب اسلامى نیز به عنوان یکى از ارکان مهم حفظ نظم و امنیت و دفاع از ارزش­هاى انقلاب در داخل کشور به این مجموعه افزوده شد. در سال ۱۳۷۰، مجلس شوراى اسلامى، با ادغام این سه نیرو در یکدیگر موافقت و تأسیس تشکیلات پلیس واحد را تصویب کرد. اکنون سرواژه­ی «ناجا» (نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران) معرف پلیس ایران است.

 

بر اساس قانون جدید، پلیس ایران، جزئى از ستاد نیروهاى مسلح و وابسته به وزارت کشور و در تبعیت از رهبری معظم نظام قرار دارد. در حال حاضر پلیس جدید ایران شامل سه بخش تقریباً مستقل فرماندهی، حفاظت و اطلاعات و سازمان عقیدتى - سیاسى است.

 

 

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، به منظور جلب مشارکت مردمی در گسترش امنیت عمومی جامعه، طرح نگهبان محله را پیشنهاد کرد. نگهبانی از مکان‌های مسکونی، تجاری و خودرو‌های پارک شده به منظور جلوگیری از دزدی، معرفی افراد مظنون به کلانتری یا پاسگاه محل، گشت زنی در محدوده مأموریتی به منظور پیش گیری از دزدی، همکاری با معتمدان محل هنگام بروز حوادث پیش بینی نشده، زیر نظر قرار دادن افراد ناشناس و هماهنگی با عوامل انتظامی محل برای جلوگیری از شرارت مزاحمان نوامیس و افراد شرور، از جمله وظایف نگهبان محله است.

 

پلیس جدید ایران شامل سه بخش فرماندهی، حفاظت و اطلاعات و سازمان عقیدتى - سیاسى است.

 

 

مرکز پلیس ۱۱۰، برای تحقق شعار پلیس پاسخگو و با هدف تحکیم امنیت عمومی و تلاش برای پایداری آن، در سال ۱۳۷۹ راه اندازی شد. این مرکز بر آن است تا با افزایش تحرک و سرعت عمل، به نیاز‌های فوری مردم پاسخ دهد تا با حضور به موقع در صحنه‌ها و ناامن کردن کشور برای مجرمان، رضایت عمومی جامعه را فراهم آورد. از اهداف ایجاد مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰ می‌توان به سرعت بخشیدن در برقراری ارتباط مردم با پلیس و کاهش چرخه کاری آنان در مراجعه به کلانتری‌ها و هنگام ضرورت اشاره کرد. ۱۱۰، خدمات رسانی مشاوره‌ای و پاسخ گویی به پرسش‌های پلیسی مردم را نیز از وظایف خود می‌داند.

 

 

تلفن گویا، آسان‌ترین راه ارتباطی مردم با دفتر نظارت همگانی در خبررسانی است. نیروی انتظامی در گامی جدید و در راستای تکمیل طرح مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰ و اجرای وظیفه قانونی خود، دفتر نظارت همگانی را تأسیس کرد. این دفتر که با هدف جامعه محوری و اعتمادسازی عمومی راه اندازی شده است، در حال حاضر با شماره تلفن ۱۹۷ در تمامی اوقات به دو صورت اپراتور زنده و تلفن گویا، آماده دریافت دیدگاه‌های مردم در قالب انتقاد، پیشنهاد، شکایت و قدردانی از عملکرد کارکنان واحد‌های گوناگون نیرو‌های انتظامی است.

 

از اهداف مهم راه اندازی این مرکز، می‌توان به پیش گیری از جرایم و تخلفات کارکنان در سطح جامعه و ناجا، دست یابی به افکار عمومی برای کنترل بازخورد‌های اجتماعی مأموریت‌های ناجا و ایجاد جوّ روانی بر ضد کارکنان متخلف و مجرم در درون سازمان اشاره کرد.

 

 

مراکز مشاوره در معاونت اجتماعی ناجا، در راستای نگرش جامعه محوری پلیس و لزوم افزایش ارتباط صمیمانه و هم دلی پلیس و مردم، برای پیش گیری از بروز ناهنجاری‌های اجتماعی و شناسایی ریشه‌ها و زمینه‌های رفتار‌های ناهنجار در سال ۱۳۷۹ راه اندازی شد. آگاه سازی جامعه برای افزایش توان مقابله با مشکلات اجتماعی و پیش گیری از آن‌ها و ایجاد فرهنگ مشاوره در بحران‌های زندگی، از اهداف مهم این مراکز به شمار می‌آید. فعالیت بخش مشاوره روان شناختی این مرکز در زمینه روان درمانی، خانواده درمانی، مشاوره فردی و... است. بخش مشاوره انتظامی این مرکز نیز مجموعه‌ای از خدمات مربوط به مشاوره نظام وظیفه عمومی، امور حقوقی، صدور گذرنامه و دیگر امور انتظامی را در اختیار مراجعان می‌گذارد.

 

 

هم‏بستگى، انسجام ملى و عمومى و نیز آرامش گسترده، حاصل وجود نظام عقیدتى مسلّط در جامعه است. هر قدر نیروى انتظامى بتواند با این نظام، صادقانه مرتبط شود، با آن احساس همدلى کند و خود را متعلق به آن بداند، اعتماد عمومى را بیشتر به خود جلب خواهد کرد.

 

نیروى انتظامى باید در این راستا، به وضعیتى خاص برسد؛ یعنى در عین حفظ استقلال، فاصله بسیار کمى با مردم داشته باشد. لازمه تحقق این امر مهم آن است که دولت در تصحیح نگرش مردم راجع به نیروى انتظامى تلاش کند تا زمینه همکارى مردم و پلیس فراهم آید. در حال حاضر با اقدامات صورت‏ گرفته در ایجاد زمینه هایى مناسب در ابعاد فرهنگى و تبلیغى، میزان تعامل مردم و نیروى انتظامى، افزایش چشم‏گیرى داشته و مهم‏ترین اثر آن، کاهش ارتکاب جرایم و متلاشى‏ شدن باندهاى کوچک و بزرگ بزهکارى در سطح جامعه بوده است.