ویزگی‌های پول غیر مقاوم

مهندسی رو تصور کنین که قراره یک مدرسه قدیمی رو نوسازی کنه. برای این کار ابتدا باید ساختمون قدیمی مدرسه رو کاملا تخریب کنه. روشنه که برای تخریب سریع ساختمون باید به سراغ اصلی‌ترین بخش اون بره. اما فکر می‌کنین کدوم بخش ساختمونه که با تخریبش کل ساختمون به سرعت خراب می‌شه؟

بله، درسته! ستون‌ها مهمترین بخش هر ساختمونن و برای تخریب سریع، باید از همون اول، سراغ اون‌ها رفت.

بنای اقتصاد هر کشور هم دقیقا مثل یک ساختمونه که اگه ستون‌های اون ضعیف و آسیب‌پذیر باشن، به سادگی فرومی‌پاشه.

میلتون فریدمن یکی از اقتصاددانای برجسته‌ی آمریکایی، از قول لنین می‌گه: «موثرترین راه برای تخریب یک جامعه تخریب پول اونه!»^۲ درواقع، اون پول رو به عنوان ستون اقتصاد هر کشور در نظر می‌گیره که قطعا باید مقاوم باشه.

اما چطور می‌شه یک پول قدرتمند و مقاوم به وجود آورد؟

برای پاسخ به این سوال شاید بهتره پول غیرمقاوم رو بشناسیم.

مقاومت پول رابطه تنگاتنگی با پشتوانه اون داره، یعنی هرچقدر این پشتوانه قوی‌تر باشه پول مقاوم‌تر می‌شه. امروز همه تصور می‌کنن پولی که در دست دارن دارای پشتوانه است اما جالبه بدونید همه‌ی مردم جهان، سال‌هاست دارن از پول‌های غیرمقاوم استفاده می‌کنن.^۲ ۳

اما پول‌های غیرمقاوم چطور به‌وجود اومدن؟

در دوران امپراتوری انگلیس، استفاده از پوند به‌عنوان یک پول مشترک با پشتوانه‌ی طلا بین کشور‌های جهان رایج شد.

اما در فاصله‌ی بین جنگ جهانی اول و دوم، دولت انگلیس که به خاطر هزینه‌های جنگ تضعیف شده بود ارتباط پوند با طلا رو قطع کرد و پس از اون، پوند به یک پول ضعیف تبدیل شد.^۴

در اواخر جنگ جهانی دوم، آمریکا در جریان نشست برتون وودز تونست دلار رو به‌عنوان یک پول جهانی به همه‌ی کشورها تحمیل کنه.

آمریکا، برای اعتباربخشی به دلار، تعهد داد که طلا رو پشتوانه اون قرار بده یعنی متعهد شد که در ازای هر ۳۵دلار یک اُنس طلا بپردازه.^۵ ۶

به مرور دلار به یک ارز معتبر تبدیل شد که می‌تونست به راحتی ثروت‌های واقعی هر کشور رو به سمت آمریکا هدایت کنه. این موضوع آمریکا رو وسوسه کرد تا با چاپ بی‌رویه دلار ثروت بیشتری به دست بیاره. عاملی که همزمان باعث کاهش ارزش دلار هم می‌شد.

گران شدن طلا، افت ارزش دلار رو به خوبی نشون می‌داد و این موجب نگرانی کشورهایی شد که ذخایر دلاری زیادی داشتن. این کشورها با محوریت فرانسه تصمیم گرفتن طبق تعهدی که آمریکا داده بود دلارهاشونو پس بدن و طلا بگیرن.

اما آمریکا که دیگه اینقدر طلا نداشت، تعهدات خودش رو زیر پا گذاشت و در سال ۱۹۷۱ ارتباط دلار و طلا رو به کلی قطع کرد.^۷ ۸

دلار، رسما به یک پول بدون پشتوانه تبدیل شد و ارزش اون شدیدا پایین اومد. این اتفاق، آغاز ورود پول بدون پشتوانه به اقتصاد جهانی بود؛ چرا که کشورها مدت‌ها بود به‌جای طلا، دلار ذخیره می‌کردن و قطع ارتباط دلار با طلا ارتباط پول اون‌ها با طلا رو هم قطع کرد و استفاده از پول بدون پشتوانه و غیرمقاوم بین کشورها رواج پیدا کرد.

اما سال‌ها گذشت تا امروزه عمده‌ی کشورهای جهان، غیرمقاوم بودن دلار رو حس کنن و به دنبال راه‌هایی برای کنار گذاشتن اون باشن.^۹ ۱۰

پیمان‌های پولی دوجانبه و چندجانبه میان کشورها و استفاده از طلا یا دیگر ارز‌ها در مبادلات بین‌المللی اقداماتی هستن که کشورها برای کنار گذاشتن دلار انجام می‌دن.^۱۱ اقداماتی که اگه فراگیر بشه به فروپاشی دلار منجر خواهد شد.

روند تدریجی بی‌اعتباری دلار سرنوشتیه که می‌تونه برای پول‌های بدون‌پشتوانه‌ی دیگه هم اتفاق بیفته. پول‌هایی که نه‌تنها پشتوانه ندارن بلکه به دلار بدون‌پشتوانه هم متصلند.

باید گفت کنار گذاشتن اقتصادی که ارز مرجع در اون دلاره یعنی اقتصاد دلار مبنا،، و ایجاد پشتوانه‌ِای مستحکم و با ارزش واقعی برای پول، تنها راه مقاوم‌سازی اون به‌عنوان ستون اصلی بنای اقتصاد هر کشوره.