نقش فرصت‌ها و آسیب‌های فضای مجازی در تغییر سبک زندگی

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما:  مردم ایران که بخشی از آنان جوانان هستند کاربران بالایی در حوزه فراغت و سرگرمی و حوزه اخبار دارند.

 

فراغت شبکه‌ای و بحث سرگرمی رتبه اول را در فضای مجازی کشور‌های جهان دارد. در کشور، ما نیز که آمار بالایی را به لحاظ دامنه جمعیتی جوانان داریم طبیعی است که این نیاز بتواند در فضای مجازی پاسخ داده شود. شبکه‌های اجتماعی همچنین بهترین محمل برای استفاده از خبر هستند.

 

به اعتقاد کارشناسان روند حضور جوانان در شبکه‌های اجتماعی، مناسب نیست؛ آموزش درستی به جوانان داده نشده است. فرهنگ کاربری درست شکل نگرفته است؛ لذا به نظر می‌رسد از آنجا که سبک زندگی کاربران خصوصا جوانان در این فضا شکل می‌گیرد. شناخت "فرصت‌ها و تهدید‌های فضای مجازی" و "نقش فضای مجازی در تغییر سبک زندگی" از اهمیت ویژ‌های برخوردار باشد. "شکل گیری هویت و زیست دوم مجازی"، " برخی هنجارشکنی‌ها در سایه‌ی گمنامی در فضای مجازی" "بلوغ جنسی زودرس "، "ترویج باور‌های انحرافی و سبک زندگی غربی " از ویژگی‌ها و پیامد‌های فضای مجازی است.

*مستندات
مواردی همچون "تبلیغ مارک ها، برندها، مد و لباس غربی"، "ترویج ازدواج‌های رنگی"، "اسطوره سازی از هنرپیشگان هالیوودی، ورزشکاران و دانشمندان غربی"، " ترویج مادی پرستی"، "ترویج خرافات: طالع بینی، بازی‌های رایانه‌ای خرافی". در فضای مجازی به وفور وجود دارد که از روش‌های ترویج سبک زندگی غربی در فضای مجازی است.

مواردی همچون "شکل گیری هویت و زیست دوم مجازی"، "اتلاف وقت"، "سرریز و اشباع اطلاعاتی"، "اعتیاد به اینترنت"، "اختلال در زمان خواب"، "برخی هنجارشکنی‌ها در سایه‌ی گمنامی در فضای مجازی"، "فاصله از ارزش ها"، "عوارض جسمی و روانی"، " عادی سازی گناه"، "بلوغ جنسی زودرس"، "قمار و کلاهبرداری ها"، "ترویج باور‌های انحرافی و سبک زندگی غربی"، " بحران هویت"، "کم رنگ شدن ارتباطات خانواده"، "سردی روابط خانوادگی"، "خانواده گریزی"، "جایگزینی عاطفی"، "انزواگزینی و دور شدن از میهمانی‌های خانوادگی"، "روابط نامشروع"، "نقض حریم خصوصی خانواده"، "تغییر فرهنگ"، "مصرف گرایی"، " تغییر خوراک و تغذیه اشخاص"، از تهدیدات فضای مجازی در حوزه فردی، خانوادگی و اجتماعی است.

مواردی همچون " تولید محتوای خوب و تخصصی"، "پاسخ دادن به نیاز سرگرمی"، " تعاملات سریع و در لحظه"، " بازاریابی و رشد کسب و کار‌های کوچک و برندینگ شخصی"، " شبکه‌های ارتباطی تحصیلی و کاری"، " فرصت‌هایی برای سرگرمی"، " اجتماعی شدن و هم‌گرایی با دوستان "، "استفاده از اخبار"، "تحول، شتاب و تسهیل کارها"، "کارآفرینی"، "دستیابی به اطلاعات و آموزش" از فرصت‌های شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی است.

مواردی همچون "افزایش دادن آگاهی‌های عمومی، تقویت آموزش و پرورش، جدیت فعالیت‌های مرکز ملی فضای مجازی، تولید شبکه اجتماعی داخلی، طراحی بازی‌های رایانه‌ای سالم" از وظایف مدیران فرهنگی و اجرایی است.

*کلام آخر
فصل نوجوانی وجه تمایز دوره جوانی و کودکی است؛ که متاسفانه در کشور ما در ذیل پرورشی و آموزشی مستقل به آن توجه نمی‌شود؛ سیستم آموزش و پرورش ضعیف بوده و رتبه مناسبی نسبت به کشور‌های دیگر ندارد؛ نوجوانان را برای زندگی در عصر دیجیتال آماده نمی‌کند؛ و نیاز‌های جوان ما پاسخ داده نمی‌شود؛ لذا شبکه‌های اجتماعی که "زیست دوم" است؛ نمی‌تواند فضای مناسبی باشد؛ جوانان بخاطر ویژگی‌های شخصیتی و سنی شان " هیجان طلبی، ریسک پذیری بالا، مشارکت پذیری" و بخاطر آموزش‌هایی که در این حوزه نداده‌ایم، طبیعی است رفتار‌های غیر منطقی داشته باشند. همه‌گیری ویروس کرونا باعث شد اینترنت در ابعاد مختلف زندگی افراد به خصوص آموزش دانش‌آموزان و دانشجویان نفوذ بیشتری پیدا کند و جزو جدا نشدنی زندگی آنان شود.

به اعتقاد کارشناسان فضای مجازی برای فرزندان یا دانش‌آموزان می‌تواند باعث دگرگونی ارتباطات، آمیختگی مرز درست و نادرست، ایجاد زمینه برای دسترسی‌های نامناسب شود. کارشناسان معتقدند فضای مجازی می‌تواند باعث دگرگونی عرف، زمینه‌سازی تشویش در جامعه، دگرگونی دینداری در جامعه شود. برای مقابله با تهدیدات فضای مجازی، تدوین سیاست‌های کلان و قوانین و تنظیم-گری فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی امری ضروری است؛ در این باره مجلس در تصویب قوانین و قوه قضاییه در رسیدگی به جرائم و کنترل و کاهش آسیب‌ها نقش بسزایی دارند.

 

 استفاده نکردن از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی امروزه تقریبا غیرممکن است، اما برنامه‌ریزی و کنترل حضور می‌تواند مفید باشد در این چارچوب پرهیز از رهاگذاری فضای مجازی و حکمرانی فضای مجازی همت و اراده‌ای بیش از گذشته می‌طلبد که در گرو همکاری نهاد‌های مختلف عهده دار رسانه و فرهنگ در کشور است.

پژوهشگر: مهدی ناجی