ویژگی غیر منتظره سیاره زهره کشف شد

 

در دهه‌های آینده، زهره مورد بازدید فضاپیما‌های زیادی قرار می‌گیرد. زمین و زهره، اندازه‌ای مشابه دارند و در کنار یکدیگر قرار دارند. هر دوی این سیاره‌ها از مواد ستاره‌ای یکسان تشکیل شده‌اند، اما زمین تبدیل به مکانی سرسبز شد، در حالی‌که زهره، یک سیاره‌ داغ و جهنمی است. دلیل آن چیست؟

 

جهت پاسخ به این سؤال، همه‌ ویژگی‌های زهره باید مورد بررسی قرار گیرند. این ویژگی‌ها شامل نحوه‌ دگرگونی آن در گذر زمان است.

 

زمین، صفحات تکتونیکی (زمین‌ساخت صفحه‌ای) دارد که در حرکت هستند و موجب تشکیل کوه‌ها و اقیانوس‌های وسیع می‌شوند. زهره این صفحات را ندارد، اما بر اساس مطالعات جدید که در هفته‌نامه‌ مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده است، به نظر می‌رسد بخش‌هایی از سطح زهره که از بلوک‌هایی تشکیل شده‌اند، حرکت می‌کنند و محیط اطراف خود را تغییر می‌دهند.

 

این صفحات که نازک و صاف هستند، کمپی (campi) خوانده می‌شوند. کمپی‌ها می‌توانند به اندازه‌ ایرلند کوچک باشند یا وسعتی به اندازه‌ آلاسکا داشته باشند. این یافته‌ها با استفاده از داده‌های کاوشگر ماژلان (Magellan) ناسا به دست آمده‌اند.

 

اوایل دهه‌ ۱۹۹۰ از رادار‌های این کاوشگر، جهت گذر از جو سیاره و دیدن سطح آن استفاده شد. دانشمندان با نگاهی دوباره به این نقشه‌ها توانستند که ۵۸ کمپی کشف کنند. این کمپی‌ها در کنار کوه‌هایی کوچک و حفره‌ها قرار دارند، اما این کوه‌ها و شیار‌ها چگونه شکل گرفته‌اند؟

 

به گفته‌ پل بیرن (Paul Byrne)، دانشمند سیارات در دانشگاه ایالتی کالیفرنیای شمالی و نویسنده‌ اصلی این مقاله، تنها یک توضیح منطقی وجود دارد.

 

کمپی‌ها که به‌وسیله مواد مذاب زیر سطح خود جابجا می‌شوند، به سمت زمین‌های ثابت حرکت می‌کنند و موجب فشرده شدن آن‌ها و تشکیل کوه‌ها می‌شوند. هنگامی‌که کمپی‌ها دور می‌شوند، موجب باز شدن سطح زمین و ایجاد شیار‌ها می‌شوند.

 

این‌که تغییرات در مناطق پست سیاره‌ زهره رخ داده، قابل توجه است. گدازه‌ای که آن‌ها را حرکت می‌دهد، چند صد میلیون سال قدمت دارد و این سطوح، جوان‌ترین زمین‌های این سیاره هستند. این رویدادها به‌ تازگی در منظومه‌ خورشیدی رخ داده‌اند، اما آیا حرکت این صفحات، امروز نیز ادامه دارد؟

 

مأموریت‌های وریتاس (VERITAS) ناسا و انویژن (EnVision) اروپا پاسخ این سؤال را خواهند یافت. این کاوشگر‌ها که رادار‌های خاص خود را دارند، کمپی‌ها را با وضوح بالا بررسی خواهند کرد تا دانشمندان دریابند آیا این صفحات از زمان آغاز کار کاوشگر ماژلان، حرکت کرده‌اند یا خیر.

 

اگر پاسخ، بله باشد، می‌توان گفت که سیاره‌ زهره از نظر زمین‌شناسی، فعال است.

 

دکتر جوزف او روک (Joseph O’Rourke) دانشمند سیارات از دانشگاه ایالتی آریزونا می‌گوید:

 

 «توضیح دلیل این حرکات تکتونیکی (زمین‌ساخت) شگفت‌انگیز، کاربرد‌های بسیار دارد. در جهان، تعداد بی‌شماری سیاره هم‌اندازه‌ زمین و زهره وجود دارند و فعالیت‌های تکتونیکی آن‌ها سرنوشت آن‌ها را مشخص می‌کنند. تا زمانی‌که به درک درست از سیاره‌ همسایه خود نرسیم، نمی‌توانیم سیارات سنگی منظومه‌ خورشیدی و فراتر از آن را درک کنیم.»