هفت نکته درباره اجلاس بغداد

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: اجلاس یک روزه «همکاری مشارکت بغداد» ششم شهریور با ‏حضور نه کشور ایران، فرانسه، مصر، عربستان، ترکیه، قطر، اردن، ‏کویت و امارات بعلاوه عراق برگزار شد. ‏ از طرف ایران، «حسین امیر عبداللهیان»، وزیر امور خارجه در این ‏اجلاس شرکت کرد.

‏ برگزاری این اجلاس واجد نکات مختلفی است که به برخی از ‏آن‌ها اشاره می‌شود:‏ 
نخستین نکته درباره این اجلاس به هدف برگزاری آن ‏مربوط می‌شود که شامل نزدیک کردن موضع کشور‌های منطقه و ‏همسایه عراق به یکدیگر و جذب سرمایه‌گذاری و کمک اقتصادی به ‏عراق بود. ‏ درباره این اهداف و تحقق آن‌ها باید گفت که نمایندگان کشور‌های ‏شرکت‌کننده بر ضرورت برقراری ثبات و امنیت در ‏عراق تأکید کردند تا زمینه سرمایه‌گذاری در این کشور فراهم شود. ‏البته، سخنان ایراد شده، عمدتا اظهارنظر‌های سیاسی بود و هیچ تعهد عملیاتی در‌این‌باره، مطرح نشد. ‏

نکته دوم این است که به نظر می‌رسد برخلاف نام اجلاس ‏و تأکید آن درباره همگرایی کشور‌های همسایه، هدف اعلام‌نشده ‏اجلاس، بسترسازی برای عملیاتی شدن ‏توسعه همکاری بین اردن، مصر و عراق بود؛ زیرا یکی از گزاره‌های ‏مهمی که بر آن تأکید می‌شد، حضور همسایگان عراق ‏در این اجلاس و نزدیک کردن دیدگاه‌ها و مواضع آن‌ها به یکدیگر بود، ‏اما حضور نداشتن سوریه و لبنان در آن و از سوی دیگر، حضور ‏کشوری، چون مصر یا فرانسه که هیچ تناسب و اشتراک جغرافیایی با ‏عراق ندارند، این گزاره را تهی از معنا کرد. ‏

نکته سوم این است که کشور‌های شرکت کننده در اجلاس، به جز ‏ایران، همگی در جبهه مخالف محور مقاومت و در قالب محور موسوم ‏به «محور اعتدال» بودند.

نکته چهارم به سخنان شرکت‌کنندگان مربوط می‌شود که ‏ترجیع‌بند آن‌ها، معطوف به ضرورت برقراری ثبات و امنیت در ‏عراق و مبارزه با گروه‌های تروریستی بود؛ اما بسیاری ‏از همین کشورها، که از صلح و ثبات در عراق دم زدند و ‏از ضرورت مبارزه با تروریسم سخن گفتند، به خواست ‏آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها، بذر افراط‌گرایی و ‏تکفیر در منطقه افشاندند. اکنون نیز برخی از رسانه‌های آن‌ها از ‏چنین تلاشی دست برنداشته و بر طبل ناامن‌سازی عراق می‌کوبند. ‏

نکته پنجم، اما به سخنان «امیر عبداللهیان» وزیر امور خارجه ‏کشورمان مربوط می‌شود که تأکید کرد جمهوری اسلامی ‏ایران نخستین کشوری بود که عراق جدید را به رسمیت شناخت، ‏دست حمایت به طرف آن دراز کرد، از این کشور در برابر تروریست‌ها ‏پشتیبانی کرد و تا رسیدن به ساحل ثبات و امنیت در کنار آن ‏ایستاد. ‏در واقع، ناگفته‌ها و بین سطور سخنان امیر عبداللهیان این بود ‏که زمانی که ایران به تنهایی به حمایت از دولت و ملت عراق در برابر ‏تروریست ها‌ی مسلح و مجهز برخاست، دیگر کشور‌های منطقه روی ‏از حمایت دولت عراق برتافتند؛ کشور‌هایی که به‌فضل جانفشانی‌های حشد الشعبی ‏و شهدای برجسته آن، در سایه امنیت موجود بغداد گرد هم آمدند و ‏از ضرورت مبارزه با تروریست‌ها و برقراری ثبات و امنیت در عراق دم ‏زدند. ‏

نکته ششم درباره حضور «امانوئل ماکرون»، رئیس‌جمهور فرانسه در ‏این کنفرانس است. به نظر می‌رسد حضور ماکرون در این اجلاس ‏با هدف تأکید بر حضور فرانسه در منطقه است؛ اینکه این کشور به‌دنبال آن است تا جایگزین آمریکا شود. در ‏واقع، پاریس به‌دنبال احیای نقش سنتی خود در عراق و منطقه است؛ ‏تا پیش از سال ۲۰۰۳ (سقوط صدام‏) فرانسه، مهم‌ترین شریک ‏تجاری عراق بود و ‏اکنون به‌دنبال فعالیت در حوزه انرژی و سرمایه‌گذاری عراق است. ‏

نکته هفتم، به تبلیغ نقش مصطفی ‏الکاظمی، نخست‌وزیر عراق، در آستانه انتخابات پارلمانی عراق مربوط است. ‏به‌همین‌علت، با وجود اینکه اجلاس عنوان اجلاس سران را داشت، ‏برهم صالح، رئیس‌جمهور عراق نقشی در آن نداشت و این البته، به ‏لحاظ داخلی مهم‌ترین هدف شخص مصطفی الکاظمی بود. ‏

الکاظمی تلاش می‌کند شانس کسب نخست‌وزیری پس از ‏انتخابات اکتبر آینده را که حدود ۴۰ روز دیگر به زمان برگزاری آن ‏باقیمانده است، از آن خود کند، به ویژه اینکه با برگشت مقتدی ‏صدر به عرصه انتخابات، رقابت برای او دشوار خواهد شد. از این ‏رو، درصدد ترسیم چهره خود به‌عنوان ‏بازیگر صلح‌ساز و میانجی در منطقه است. ‏

پژوهشگر: جلال چراغی