چرا توسعه روابط با روسیه مهم است؟

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ آقای سید محمود رضا سجادی در خصوص اهمیت توسعه روابط با روسیه و همسایگان، افزود: بخشی که در اقتصاد ایران فعال هستند یعنی شرکت‌ها و هلدینگ‌های ایرانی برای تأمین نیاز خود به مراوده با شرکت‌های اروپایی و آمریکایی می‌اندیشند که این اندیشه از قبل از انقلاب وجود داشته و ادامه پیدا کرده است، در حالی که روسیه در بسیاری از تولیدات خود در شرایط مطلوبی قرار دارد و می‌تواند نیاز اقتصادی ایران را در زمینه‌های مختلف تأمین کند.

مدیرعامل انجمن توسعه علم و فناوری ایرانیان در پاسخ به این پرسش که با وجود همکاری‌های روز افزون سیاسی، امنیتی و دفاعی تهران - مسکو، چرا روابط اقتصادی دو کشور به‌رغم ظرفیت‌های عظیم، در سطح مطلوبی پیش نرفته است و چه موانعی سد راه این توسعه بیشتر این روابط است؟ گفت: ابتدا اینکه در بخش خصوصی ما، افرادی که دست اندرکار امور اقتصادی هستند، تمایل دارند با کشور‌های غربی و شرکت‌های غربی که پیشتر کار می‌کردند، همچنان به همکاری با آن‌ها ادامه دهند و اگر بتوانیم بخش خصوصی کشور را متقاعد کنیم که از فرصت‌های اقتصادی روسیه بهترین بهره مندی را داشته باشند، به‌تدریج بخش خصوص انگیزه بیشتری برای استفاده از ظرفیت‌های طرف روس خواهند داشت.

آقاس سجادی ادامه داد: با اینکه روسیه یک کشور ابرقدرت است و در بخش اقتصادی از ظرفیت بالای برایی همکاری برخوردار است، اما خیلی کم پیش می‌آید که کسی به دنبال این باشد که نیاز‌های کشور را از طریق روسیه برطرف کند و مشاهده می‌شود که اصلاً این ذهنیت در شرکت‌های ایرانی وجود ندارد که نیازهایمان از طریق روسیه تأمین شود؛ بنابراین تقریباً در همه بخش‌های اقتصادی از سطح کارشناس گرفته تا مدیران عالی و شرکت‌های دولتی که در امور اقتصادی هستند، دنبال گسترش این روابط نیستند.

مدیرعامل انجمن توسعه علم و فناوری ایرانیان در پاسخ به این پرسش که آیا این دیدگاه عمدی یا از سر بی‌اطلاعی است، گفت: ما نمی‌توانیم منکر عمدی بودن این تصمیم‌های اقتصادی باشیم، وقتی ما به دنبال تأمین نیاز کشور هستیم، نباید برایمان فرق داشته باشد که این نیاز از روسیه تأمین شود یا کشور‌های غربی؛ البته در برخی موارد مشکل از سر بی‌اطلاعی هم هست و باید این شرکت‌های برای همکاری با همسایگان بیشتر توجیه شوند.

وی ادامه داد: چند سالی که در مسکو بودم، یک نمایشگاه نفت در روسیه برگزار شد تا روسیه توانمندی‌های کشورش را عرضه کند و از شرکت‌های اروپایی و آمریکایی نیز در این نمایشگاه حضور داشتند؛ ما از وزارت نفت برای حضور در این نمایشگاه دعوت کردیم، این وزارتخانه هم شرکت‌های تحت پوشش خود را بری شرکت در این نمایشگاه به روسیه فرستاد؛ اما جالب بود که همه این شرکت‌ها به جای اینکه به غرفه‌های روسی سر بزنند و از توانایی این شرکت‌ها مطلع شوند، به سمت غرفه‌های آمریکایی رفتند در حالی که این‌ها به نمایشگاهی در روسیه دعوت شده بودند و ما در تحریم بودیم و آمریکا هم کالایی به ما نمی‌داد، اما گرایش شرکت‌های ایرانی به سمت غرفه‌های غربی بود؛ به نظر می‌رسد بعضی از دستگاه‌های ما آن‌قدر تحت تأثیر تبلیغات و انگیزش‌های اقتصادی و مواردی از این دست هستند که وقتی به مسکو هم می‌روند، به سمت کالا‌های آمریکایی تمایل نشان می‌دهند.

اهمال در توسعه روابط بانکی با روسیه

سفیر سابق ایران در مسکو یادآور شد: البته ناگفته نماند که در کشور ما بخش‌هایی از دولت به این موضوع دامن می‌زنند، مثلاً دستگاه‌هایی که می‌توانند نقش مهمی در تسهیل مبادلات تجاری ایران با روسیه داشته باشد، به شدت مواضع پنهان ضد روسی دارند یعنی اگر بتوانند تخریب هم می‌کنند.

مانع‌تراشی بر سر واردات گندم از روسیه

وی ادامه داد: به نظر من آن‌قدر که بانک مرکزی ما تعهد به حفظ ارزش دلار در بازار‌های آمریکا دارد، تعهد به حفظ بازار‌های ایران و کاهش نیافتن ارزش ریال ندارد که این ساختار فکری است که از قبل از انقلاب شروع شده و ادامه پیدا کرده است و هیچ دولتی هم نتوانسته روی این ساختار تأثیر قابل توجهی داشته باشد. برای مثال، شما ارز ترجیحی دریافت می‌کنید که گندم وارد کنید و روسیه آن طرف دریای خزر است، گندم را هم می‌فرستد به بنادر شمالی ایران، اما یک ماه می‌ماند و ارز به‌موقع تحویل نمی‌شود و دوباره گندم به روسیه برگشت می‌خورد و الان طوری شده که تجار روسی به محض اینکه تاجر ایرانی می‌بینند، واکنش نشان می‌دهند و بر این باورند که ایرانی‌ها قصد کار کردن با تجار روسی را ندارند، این در حالی است که تاجر ایرانی قصد همکاری با تجار روس را دارد، اما بانک مرکزی بر اساس همان دیدگاهی که نسبت به تجارت با روسیه دارد، اجازه این اتفاق را به تاجر ایرانی نمی‌دهد.

آقای سجادی با اشاره به اینکه روسیه کشوری است که در سال ۴۰ میلیون تن نسبت به نیاز بازار داخلی، مازاد گندم دارد، افزود: حتی مصر نیز از گندم‌های روسیه خریداری می‌کند، اما برای روس‌ها این سؤال مطرح است که چرا ایران که این طرف دریای خزر است و مشکلی هم برای جابه‌جایی واردات گندم ندارد، اما بانک مرکزی حاضر نیست تجارت ادامه پیدا کند و ارز ترجیحی را به موقع برای تجار روس تأمین نمی‌کند از روسیه گندم نمی‌خرد.

تمایل روس‌ها به واردات محصولات کشاورزی از ایران

وی افزود: زمانی که ترک‌ها هواپیمای روسیه را ساقط کردند، روسیه دیگر مایل به ادامه همکاری در زمینه‌های مختلف با ترکیه نبود؛ از این رو تصمیم گرفت، نیاز‌های کشاورزی خود را از طریق ایران تأمین کند، بنابراین از وزارت کشاورزی روسیه با سفارت ایران تماس گرفتند و خواستند که من به عنوان سفیر برای مذاکره نزد وزیر کشاورزی روسیه بروم که البته، چون قبلاً قول یک سخنرانی داده بودم، نمی‌توانستم در این جلسه شرکت کنم.

بعد گفتند که نفر دوم سفارت در این جلسه حضور پیدا کند، او هم ایران بود و در نهایت خواستند که کارشناس اقتصادی سفارت به جلسه برود؛ ما کارشناس اقتصادی را فرستادیم که موضوع جلسه تقاضای روسیه برای واردات محصولات کشاورزی از ایران و تأمین نیاز بازار روسیه بود. اما مشکل این بود که ما به قدر کافی تولیدکننده نداشتیم که بتواند نیاز این بازار بزرگ را تأمین کند در حالی که اگر به تجارت بزرگ می‌اندیشم، برای افزایش سطح تجارت و صادرات محصولات به روسیه باید تولیدکننده فعال بیشتری در ایران داشته باشیم که بتواند این نیاز را تأمین کند.

استفاده از سمند در روسیه

سفیر سابق ایران در روسیه ادامه داد: حتی در مواردی مشاهده می‌شود ماشین پلیس آستراخان؛ سمند ایران است، یعنی ایران با افزایش کیفیت محصولات و افزایش تولیدات صنعتی می‌تواند محصولات صنعتی خود را نیز به روسیه صادر کند؛ بنابراین روسیه ظرفیت‌های بسیاری برای همکاری اقتصادی و تجاری با ایران دارد که طرف ایرانی باید از این ظرفیت‌ها در حد عالی استفاده کند. ضمن اینکه باید استاندارد‌های تولید را کاملا رعایت کند که محصولات صادراتی با مشکل مواجه نشود و بازار وسیع روسیه را برای تولیدات خود حفظ کنیم.

روسیه شریک راهبردی ایران است

آقای سجادی با تأکید بر اینکه وضعیت دنیا به گونه‌ای نیست که یک کشور بتواند تنها و منزوی زندگی کند و حتما ورود به اتحادیه‌ها و یارگیری در صحنه بین‌المللی یک اصل اقتصادی است، افزود: ما در زمینه مقابله با تروریسم و داعش پرونده بسیار موفقی با روس‌ها داریم و اگر همکاری بین ایران و روسیه در سوریه شکل نمی‌گرفت، امروز داعش پشت مرز‌های ما بود؛ بنابراین اینکه ما بتوانیم یک شریک معقول و منطقی داشته باشیم و در مواقع حساس با شریک خود همکاری کنیم به ویژه همکاری اقتصادی، این یک ضرورت است، چراکه اگر کشوری نخواهد از انزوا خارج شود، حتما کشور‌هایی پیدا می‌شوند که از این وضعیت به نفع خود بهره‌برداری کنند و سیاست‌های خود را به کشور منزوی تحمیل کنند؛ بنابراین داشتن شریک‌هایی که مشابهتی در تفکر سیاسی دارند، یک ضرورت است.

توافق ۲۰ سال با روسیه بسیار هوشمندانه است

سفیر سابق ایران در روسیه در پاسخ به پرسش که ایران برای گسترش مراودات اقتصادی خود با روسیه پیش‌نویس قراردادی ۲۰ ساله را تهیه کرده است که ابعاد سیاسی و امنیتی را نیز در برمی‌گیرد و دو طرف برای انعقاد قرارداد بلندمدت همکاری‌های مشترک و همه‌جانبه ایران و روسیه عزم جدی دارند، حال این قرارداد همکاری با روسیه چگونه می‌تواند اهداف ایران را در زمینه‌های مختلف به‌ویژه اقتصادی تامین کند، گفت: به نظر می‌رسد اگر قرارداد همکاری ۲۰ ساله با روسیه بسته شود، کار بسیار هوشمندانه‌ای صورت گرفته است که مدیران سیاسی کشور بهتر است این موضوع را مورد توجه قرار دهند. چراکه از این طریق منافع امنیتی کشور نیز تأمین خواهد شد چراکه اکنون در منطقه خطراتی که ما و روسیه را تهدید می‌کند، بحث یکجانبه گرایی غرب و موضع تهاجمی است که نسبت به ایران و روسیه در پیش‌گرفته شده است که در سایه همکاری بلندمدت دو کشور می‌توانیم تهدیدات غرب به ویژه در بحث اقتصادی را خنثی کنیم و همینطور مشترکات زیادی که بین دو کشور وجود دارد، در این سند همکاری گنجانده شود.

کارشناسان معتقدند؛ این سفر از ابعاد مختلف دارای اهمیت است و زمینه‌ای برای تقویت همکاری‌ها و سرآغازی برای تحول در روابط خواهد بود که مسیر را برای رفع موانع پیش روی توسعه بیش از پیش مناسبات هموارتر خواهد ساخت.

کارشناسان، سفر دکتر رئیسی به مسکو و دیدار با پوتین را نقطه عطفی در روابط دو کشور می‌دانند و معتقدند این سفر از عزم جدی دو کشور برای پیگیری توافق‌های صورت گرفته درجهت گسترش همکاری‌های سیاسی و اقتصادی، تهران و مسکو حکایت دارد.

ماه گذشته میلادی نیز «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهوری روسیه از سفر دکتر رئیسی رئیس‌جمهوری ایران به مسکو خبر داد و گفت که دعوت رسمی وی از همتای ایرانی‌اش پذیرفته شده و در ابتدای سال ۲۰۲۲ این سفر انجام خواهد شد.