آخرین وضعیت بازار کاغذ

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، درحالی که برخی از فعالان حوزه کاغذ ادعا می‌کنند انبار‌های واردکنندگان و بنکداران کاغذ از کالا لبریز است، نبض بازار چاپ و نشر ایران دوباره به تندی می‌زند.

بعد از جنگ تحمیلی سوم، بازار پایان سال حوزه چاپ و نشر با چالش‌های بسیاری روبه‌رو شد و عملا بسیاری از پروژه‌ها و سفارش‌ها متوقف شدند و همین مسئله بازار را با رکود و نوسان بالا مواجه کرد.

براساس آخرین استعلام‌ها از بازار، قیمت هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در دو سایز پُرمصرف ۱۰۰×۷۰ در هفته جاری به بهای ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان فروخته شد؛ همچنین سایز ۶۰×۹۰ آن بندی ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در بازار عرضه شد.

همچنین مقوای گلاسه نیز که برای فعالان حوزه چاپ و نشر کاربرد زیادی دارد، کیلویی ۱۸۰ هزار تومان فروخته شد. این ارقام نسبت به سقف‌های هیجانی ماه‌های گذشته در کانال بالایی قرار دارد و برای ناشرانی که حاشیه سود پایینی دارند، چالش‌برانگیز است.

حمید نیکدل، رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا، به خبرنگار ایبنا با اشاره به‌عبارت کلیدی «بازار گیج است»، به مهم‌ترین آفت فعلی بازار کاغذ ایران اشاره می‌کند.

کارشناسان بازار بر این باورند که وقتی عرضه فیزیکی مشکلی ندارد یعنی موجودی انبار‌ها تکمیل است، نوسان قیمت تنها دو منشأ دارد؛ نخست انتظارات تورمی و ارزی و دیگر نبود شفافیت در زنجیره تأمین.

نگاهی به الگوی رفتاری بازار در مدت‌های مشابه نشان می‌دهد که اکنون فعالان بازار منتظر جهش بعدی قیمت ارز هستند و دست‌نگه‌داشته‌اند یا با قیمت‌های پیش‌خورانه معامله می‌کنند. علاوه براین نداشتن اطلاع دقیق از زمان ترخیص محموله‌های جدید یا تغییر احتمالی تعرفه‌های گمرکی، موجب ایجاد جو احتکار روانی می‌شود.

در چنین بازاری، خریدار یعنی ناشر و چاپخانه‌دار نمی‌داند آیا امروز بخرد یا فردا ارزان‌تر می‌شود؟ و فروشنده نمی‌داند آیا امروز بفروشد یا فردا گران‌تر می‌شود؟ نتیجه این بلاتکلیفی، قفل شدن معاملات و کاهش گردش مالی واقعی است.

رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا همچنین در پاسخ به این سوال که آینده بازار را چگونه ارزیابی می‌کنید، گفت که وضعیت و قیمت‌ها طی روز‌های آتی قابل پیش‌بینی نیست.

در چنین فضایی، اما برنامه‌ریزی بلندمدت مختل می‌شود و ناشران نمی‌توانند برای شمارگان پاییزه یا زمستانه قیمت تمام‌شده دقیقی برآورد کنند. همچنین ریسک سرمایه در گردش افزایش پیدا می‌کند و خرید عمده کاغذ ممکن است منجر به زیان شود اگر بازار ناگهان اصلاح قیمت دهد و خرید خرد نیز هزینه‌های سربار چاپ را بالا می‌برد.

راهکار‌های جایگزین چیست؟

در چنین فضایی، اما فعالان حوزه چاپ و نشر که به علت جنگ تحمیلی نتوانستند بازار شب عید موفقی داشته باشند، باید استراتژی و راهکار‌های مختلف برای عبور از این بحران داشته باشند، به عنوان مثال از دپوی هیجانی پرهیز کنند، زیرا با توجه به موجود بودن کالا در انبارها، خرید بیش از نیاز فوری، فقط به کاهش نقدینگی بنگاه‌های نشر منجر خواهد شد، همچنین فعالان حوزه چاپ و نشر بهتر است در قرارداد‌های خود بند‌هایی را برای تعدیل قیمت کاغذ در صورت نوسان بیش از حد مشخص به عنوان مثال ۵ درصد بگنجانند تا ریسک بین طرفین تقسیم شود.

طی سال‌های اخیر به دنبال افزایش هزینه‌های تولید کتاب و سایر محصولات چاپی، بسیاری از فعالان حوزه چاپ و نشر به سمت کاهش تیتراژ کتاب حرکت کرده‌اند.

تجربه سال‌های اخیر در صنعت نشر کشور نشان می‌دهد که حرکت به سمت چاپ‌های کمتر با تیراژ‌های هدفمندتر (POD یا چاپ تقاضامحور) می‌تواند ریسک خواب سرمایه روی کاغذ دپو شده را کاهش دهد.

در پایان می‌توان گفت که بازار کاغذ ایران اکنون در وضعیت تعادل ناپایدار قرار دارد. کالا موجود است، اما اعتماد به ثبات قیمت وجود ندارد و تا زمانی که متغیر‌های کلان اقتصادی، به ویژه نرخ ارز و سیاست‌های وارداتی شفاف نشوند، این التهاب روانی ادامه خواهد داشت.