نگاهی به پیشینه آتش بس در جنگ سوریه

پژوهش خبری صدا و سیما: توافق بر سر آتش‌بس هفت روزه در سوریه در حالی به عنوان نتیجه ساعت‌ها مذاکره وزیران خارجه روسیه و امریکا در ژنو اعلام شد که نگرانی‌های بسیاری درباره پایبندی طرف‌های درگیر به آن و نیز سوء استفاده‌های احتمالی گروه‌های تروریستی از این فرصت برای تقویت و تجهیز مواضع‌شان وجود دارد.

در ماجرای آتش‌بس ملاحظاتی وجود دارد که باید از سوی نهادهای نظامی مؤثر در سوریه و بویژه کشورهای متولی برقراری آتش‌بس مورد توجه قرار گیرد. کشورهای متولی اجرای آتش‌بس باید مراقب و متعهد باشند که این فرصت چند روزه سبب تغییر موازنه قوا، سوء استفاده جریانات تروریستی و تقویت هر چه بیشتر آنها نشود. متأسفانه تجربه موارد پیشین اعلام آتش‌بس نشان داده است که جریان‌های معارض و مقابل با متعهد نبودن به آتش‌بس و سوء استفاده از آن در عین تقویت مواضع خود به نقض آتش‌بس اقدام کرده و خسارت‌های قابل توجهی به طرف مقابل وارد کرده‌اند. که دراین خصوص می­ توان به حمله گروه تروریستی داعش در خان طومان به نیروهای دولتی سوریه و حتی به شهادت رسیدن نیروهای مستشار ایرانی اشاره کرد. به همین دلیل توافقی که اعلام شده است؛ باید با احتیاط پذیرفت و از متولیان اجرای آن خواست که ضمانت‌های لازم را ایجاد کنند و تضمین دهند که جریان‌های مقابل و جریان‌های تروریستی از این آتش بس سوء استفاده نخواهند کرد. تضمینی که تعهد به آن قاعدتاً مکانیسم میدانی خاصی را می‌طلبد.

آتش بس چیست؟

آتَش‌بَس به توقّف موقّتی هر جنگی گفته می‌شود که در آن، هر کدام از طرف‌های جنگ، با تعلیق کارهای تجاوزکارانه موافقت می‌کنند. آتش‌بس‌ها ممکن است بخشی از یک قرارداد رسمی یا بخشی از تفهیم غیررسمی مضمون تعلیق جنگ میان نیروهای مخالف باشند. آتش‌بس در جنگ‌ها در صورتی که پایدار بمانند به قرارداد ترک مخاصمه منجر می‌شود ولی هنوز وضعیت در حالت جنگی باقی می‌ماند. یک آتش‌بس موقت پس از ترک مخاصمه به حالت توافق دائمی صلح منجر می‌گردد.

پیشینه آتش بس در جنگ سوریه

از سال 2011 که سوریه صحنه جنگ و خونریزی شد، تاکنون سه بار برای برقراری آتش بس و ادامه گفتگوهای دیپلماسی از سوی سازمان ملل و قدرت­ های ذی نفوذ در سوریه تلاش شده است:

1) نخستین بار در زمان فعالیت تیم الدابی رئیس هیئت ناظران اتحادیه عرب بود، الدابی در گزارش خود تاکید کرد که عناصر مسلح عامل نقض آتش بس بوده اند و متاسفانه آن گزارش روانه سطل زباله شد.

2) دومین آتش بس، در 12 آوریل 2012 در زمان اجرای طرح کوفی عنان فرستاده سازمان ملل برقرار شد، اما سرانجام کار، استعفای وی بود.

پس از آنکه طرح براندازی نظام بشار اسد در سوریه به شکست انجامید، به تدریج زمزمه حل بحران داخلی این کشور بر اساس دیپلماسی مطرح شد. بر این اساس، کوفی عنان، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، در ماه مارس 2012 طرح 6 ماده ای خود برای پایان دادن به بحران داخلی در سوریه را به بشار اسد، رئیس جمهور این کشور پیشنهاد داد. طرح شش ماده ای کوفی عنان عبارت است از: مذاکرات سیاسی دولت با مخالفان، عقب‌نشینی نیروها و ادوات سنگین نظامی از مراکز جمعیتی، عدم ممنوعیت ارسال کمک‌های بشر دوستانه، آزادی زندانیان، آزادی عمل جنبش‌ها و اجازه ورود و خروج رسانه‌ها به داخل سوریه.

دولت سوریه طرح پیشنهادی صلح کوفی عنان، نماینده ویژه سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب در امور سوریه را پذیرفت.اما سامی الکردی ، سخنگوی "ارتش آزاد سوریه" گروه معارض نظام سیاسی سوریه ، اعلام کرد، این گروه دیگر به طرح آتش بس متعهد نیست. در نهایت طرح کوفی عنان به شکست کشانده شد . نکته قابل تامل آن است که اساسا" مخالفان سوری از همان ابتدا تعهدی به طرح کوفی عنان و آتش بس که یکی از بندهای آن است ، نداشتند .

3) 12 آوریل ۲۰۱۲ (24 فروردین1391) طرح اخضرابراهیمی نماینده سازمان ملل در سوریه برای برقراری آتش بس در عید سعید قربان به اجرا گذاشته شد و کمی بعد، چهار تن از ناظران سازمان ملل، نظارت بر اجرای این طرح را آغاز کردند.

تروریست‌های تکفیری با چراغ سبز ایالات متحده آمریکا و همپیمانانش از آتش بس، سوء استفاده کردند و تحولات "ریف حلب " را وارد مرحله جدیدی نمودند. در شهرک "خان طومان" واقع در "ریف حلب" آتش بس شکسته شد و صدها تروریست جبهه‌النصره این شهرک را به اشغال خود درآوردند و پس از آن هم قتل عام مردم بی گناه شهرک الزاره توسط تکفیری‌های همین گروه تروریستی و همپیمانانش صورت گرفت.

یکی از کاستی‌های پیمان آتش بس سوریه این است که گروه‌های مسلح زیر پرچم جبهه‌النصره می‌جنگند و "معارضان به اصطلاح میانه رو" با این گروه تروریستی هم‌پیمان می‌شوند که نتیجه آن اشغال بخش هایی از ریف حلب بود.

یکی دیگر از مواردی که موجب نقض آتش بس شد استان حما بود، برای مثال در حمله به شهرک "الزاره" گروه های "فلیق الحمص"، "اخبار الحمص"، "احرارالشام" در کنار جبهه‌النصره جنگیدند و آتش بس در این منطقه از "ریف حما" را شکستند.

4) آتش‌بس ۲۷ فوریه ۲۰۱۶

اولین بار در جنگ پنجساله سوریه، با توافق به عمل آمده بین آمریکا و روسیه آتش‌بس سوریه پس از تصویب در شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۴ (۲۷ فوریه ۲۰۱۶) اجرا شد. این آتش‌بس گروه‌های داعش، جبهه‌النصره و سایر گروه‌های تروریستی را شامل نخواهد شد. بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و گروه‌های اصلی معارضان مسلح این کشور قبلاً با این توافق اعلام موافقت کرده‌اند. پیش از آن شورای امنیت طی قطعنامه شماره ۲۲۶۸ از تمامی طرف‌ها درگیر در سوریه خواسته بود به آن پایبند گردند تا مذاکرات بین‌المللی سوریه از ۷ مارس (۱۷ اسفندماه) آغاز گردد.

سازمان ملل متحد اولین نشست " گروه عملیاتی درباره آتش بس" در سوریه در فاصله چند ساعت مانده به آغاز اجرای توافق نامه آتش‌بس در ژنو را آغاز کرد. در این نشست که نمایندگان هفده کشور عضو "گروه بین المللی حمایت از سوریه" در آن حضور داشتند، شرایط و نحوه برگزاری آتش بس در سوریه مورد بررسی قرار گرفت. از نوزدهم فوریه 2016 مذاکرات و رایزنی­های فشرده­ای میان مقامات آمریکا، روسیه و روسای مشترک گروه بین المللی حمایت از سوریه برای فراهم کردن شرایط توقف خصومت­ها در مناقشه سوریه که نزدیک به پنج سال پیش آغاز شده است و همچنان قربانی می­گیرد، صورت گرفت.

به ویژه حمله ناگهانی گروه های تروریستی در شهر خان طومان سوریه نزدیک حلب به نیروهای دولتی سوریه و متحدینش، آتش بس کاملا شکسته شد.

5) آتش بس از دوشنبه 12 سپتامبر 2016

آتش بس قرار است از دوشنبه 12 سپتامبر 2016 (22 شهریور 1395) در سوریه اجرا شود. این توافق پس از روزها مذاکرات طولانی وزرای خارجه دو کشور حاصل شد. سرگئی لاوروف و جان کری چند بار طی دو هفتۀ اخیر در ژنو و همچنین در حاشیه اجلاس گروه 20 در چین دیدار کردند. وزیر خارجه روسیه در نشست خبری با همتای آمریکایی خود، با تاکید بر بد گمانی مسکو به واشنگتن گفت: در صورتی که آتش بس یک هفته دوام داشته باشد، آمریکا و روسیه عملیات هوایی مشترک انجام می­دهند. لاوروف همچنین از پایبندی دولت سوریه به آتش بس خبر داد.بر اساس این طرح که سازمان ملل هم از آن حمایت کرده حکومت سوریه در مناطقی مشخص که در اختیار گروه‌های معارض تحت حمایت آمریکا ( احرار الشام ، نورالدین زنکی و...) ، عملیات نخواهد کرد. قرار است با برقراری این آتش‌بس امدادرسانی به مناطق تحت محاصره‌ای آغاز شود که در بسیاری از موارد وضعیت ساکنان آنها به شدت بحرانی توصیف شده است.

جان کرى وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد که توافق جدید برای آتش‌بس سراسری در سوریه از دوشنبه ، 12 سپتامبر همزمان با عید قربان آغاز خواهد شد. این توافق توقف در تمامی حملات، از جمله حملات هوایی و دسترسی‌های بشردوستانه به مناطق نیازمند در سوریه از جمله حلب را شامل خواهد شد. وی همچنین از ایجاد یک مرکز عملیات مشترک با روسیه برای مواضع گروه تروریستی داعش و «جفش» (جبهه‌النصره سابق) خبر داد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه تأکید کرد که بی‌اعتمادی در همکاری‌های آمریکا و روسیه و مذاکرات دو کشور در خصوص سوریه کماکان ادامه دارد. وی با بیان اینکه اولویت اصلی برای این این توافق حفظ آتش‌بس خواهد بود، اضافه کرد آمریکا و روسیه با تمامی طرف‌ها برای حصول اطمینان از توقف درگیری‌ها در سوریه ظرف 48 ساعت آینده همکاری خواهند کرد.آقای لاوروف تصریح کرد مسکو جزئیات توافق جدید را به دولت سوریه اطلاع داده و دمشق آماده اجرای آن است.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز از توافق اخیر آمریکا و روسیه برای برقراری آتش‌بس در سوریه استقبال کرده اما گفته است که این آتش‌بس نباید به فرصتی برای تجدید قوا و انتقال نیرو و تسلیحات برای "گروه‌های تروریستی" تبدیل شود.

آیا آتش بس در سوریه دوام می ­آورد؟

اجرای طرح روسیه - آمریکا برای برقراری آتش بس در سوریه که جمعه شب اعلام شد با سه مانع اصلی بی اعتمادی عمیق بین حکومت سوریه و گروه ­های مسلح، ائتلاف بین گروه­ های مسلح و تکفیری­ ها که به عنوان « تروریست » تلقی می­ شوند و بازیگران متعدد دخیل در این مناقشه رو به رو است.

نکاتی قابل تأمل:

1- به رغم آن که روسیه و آمریکا طرف‌های اصلی خارجی تصمیم گیر در موضوع سوریه هستند اما علاوه بر آن‌ها عربستان و ترکیه نیز در این بین به شدت به دنبال تأمین منافع خود در این کشور هستند. هر یک از این کشورها نیز از گروه‌های تحت کنترل خود پشتیبانی می‌کند و تعاریف آن‌ها از گروه‌های معتدل و حتی نگاه آن‌ها به آینده بشاراسد متفاوت است. بنابراین پایبندی گروه‌های تروریستی و مسلح وابسته به این کشورها به آتش بس جای تردید دارد.

توجه به این موضوع ضروری است که در نشست گروه موسوم به «دوستان سوریه» که چهارشنبه گذشته در انگلیس برگزار شده بود توافق حاصل شد که کشورهای حاضر در این گروه به بهانه مبارزه با داعش در سوریه و عراق مداخله نظامی خواهند داشت و قرار بود که عملیات نظامی به صورت همزمان در رقه و موصل انجام شود. بر اساس این طرح قرار بود که گروه­های تروریستی ارتش آزاد در عملیات زمینی به شهر رقه حضور داشته باشند و ترکیه و کشورهای عضو ناتو نیز حمایت هوایی را انجام داده و عربستان و قطر نیز اسلحه و جنگ افزار اعزام کنند.

ضربه بعدی که کشورهای عربی بابت این توافق آتش بس متحمل شدند این است که دو طرف بر تلاش های مشترک برای مبارزه با داعش و جبهه فتح الشام تأکید کرند.کری و لاوروف همچنین تأکید کردند که هیچ نیازی به نیرو یا جنگنده های کشورهای عربی برای مبارزه با داعش وجود ندارد و جنگنده های سوری برای بیرون راندن داعش از سوریه و عراق کفایت می‌کند. همچنین رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه نیز با درخواست آمریکا موافقت و تأکید کرد که این عملیات انجام خواهد شد. ظاهرا قطر و عربستان در راهکار نظامی و سیاسی بحران سوریه به حاشیه رانده شده اند و این مسئله ممکن است سبب شود که دوحه و ریاض از طریق عوامل خود در گروه ­های تروریستی و گروه ­های معارض از جمله «الهیئة العلیا للمفاوضات» و«الائتلاف» هر گونه راهکار آتی را تخریب کنند.

2- در این توافق عملا ارتش سوریه بدون اجازه اتاق مشترک روسیه و آمریکا امکان تحرک ندارد و حق هدف قرار دادن گروه‌های معارض را نیز ندارد. این ارتش که در هفته‌های گذشته موفق به تنگ تر کردن حلقه محاصره حلب و بازستاندن برخی از نواحی آن و تصرف جاده کاستیلو شده بود اکنون باید از بخش‌هایی از آن مناطق عقب نشینی کند. حالا در صورت شکست آتش بس، تکلیف این مناطق مشخص نیست.

3- علاوه بر این‌ قرار است تا تکلیف مخالفان معتدل و غیر معتدل نیز توسط دو طرف مشخص شود. موضوعی که همیشه با اختلاف نظر مسکو و واشنگتن همراه بوده است و دیگر کشورهای درگیر منطقه‌ای نیز تعریف خود را از این موضوع دارند. از این رو از هم اکنون می‌توان پیش بینی کرد نمی‌شود به آینده این توافق شکننده خوش بین بود.به خصوص آن که همزمانی آن با نبرد سرنوشت ساز حلب نشان می‌دهد، آمریکایی‌ها به دنبال خرید وقت هستند.

ضمیمه 1

مفاد توافقنامه آتش‌بس ۲۷ فوریه ۲۰۱۶ سوریه

کری و لاوروف

پس از اعلام توافق آمریکا و روسیه برای اجرایی شدن آتش‌بس در سوریه از روز شنبه (27 فوریه)، وزارت خارجه آمریکا و روسیه به عنوان روسای مشترک گروه بین‌المللی حمایت از سوریه، بیانیه‌ مشترکی را منتشر کردند.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) به نقل از سایت وزارت خارجه آمریکا، در این بیانیه مشترک تاکید شده آمریکا و فدراسیون روسیه به عنوان روسای مشترک گروه بین‌المللی حمایت از سوریه در راستای تلاش برای دستیابی به حل و فصل صلح آمیز بحران سوریه به نقش اساسی و حیاتی سازمان ملل در این راستا کاملا احترام گذاشته و بر حمایت جدی از هرگونه تلاش برای خاتمه دادن جنگ در سوریه و ایجاد شرایطی جهت انتقال موفق روند سیاسی تحت حمایت سوری‌ها و با هدایت سازمان ملل و با هدف اجرای کامل بیانیه مونیخ منتشره در 11 فوریه 2016، قطعنامه 2254 شورای امنیت سازمان ملل، بیانیه‌ 2015 وین و اطلاعیه 2012 ژنو تاکید می‌کنند.

در این بیانیه برای گروه‌های مخالف سوریه و همچنین دولت این کشور و نیروهایی که در کنار دولت سوریه می‌جنگند شروطی تعیین شده است.

در این بیانیه تاکید شده است تمامی گروه‌های مخالف سوری که در جنگ این کشور مشارکت دارند باید تا ساعت 12 ظهر 26 فوریه جاری به وقت دمشق مشارکت خود را در این آتش بس و توافق با بندهایی که در زیر آمده است، اعلام کنند و روسیه و آمریکا به عنوان رهبران گروه‌ بین‌المللی حمایت از سوریه موظف‌اند این اعلام آمادگی را هماهنگ کرده و به اطلاع هم برسانند:

1-اجرای کامل قطعنامه 2254 شورای امنیت که در 18 دسامبر 2015 به تصویب تمامی اعضا رسید؛

2-توقف تمامی حملات با استفاده از انواع سلاح‌ها از جمله موشک، خمپاره، موشک‌های ضد زره و غیره علیه نیروهای دولتی سوریه یا هر گروهی که در کنار نیروهای دولتی دمشق می‌جنگند؛

3-توقف هرگونه سیطره بر مناطق جدید یا تلاش برای کنترل بر مناطق تحت تصرف گروه‌های مقابل که با اجرای این توافق موافقت کردند؛

4-اجازه دادن به نهادهای کمک رسان و سازمان‌های بشردوستانه برای ورود به مناطقی که تحت کنترل مخالفان است؛

5-استفاده از نیرو و زور به شکل مناسب (نه بیشتر از حد لازم برای جلوگیری از برطرف کردن تهدیدها) در صورتی که برای دفاع از خود باشد.

در توافق ایالت متحده با فدراسیون روسیه پنج شرط نیز برای نظام سوریه و نیروهایی که در کنار ارتش این کشور می‌جنگند تعیین شده است و اعلام شده که آنها نیز باید تا ساعت 12 ظهر 26 فوریه به وقت دمشق مشارکت یا عدم مشارکت خود را در توافق اعلام شده میان آمریکا و روسیه به اطلاع این دو کشور برسانند.

شروط تعیین شده برای نیروهای دولتی سوریه به این شرح است:

1-اجرای کامل قطعنامه 2254 شورای امنیت که در 18 دسامبر 2015 به تصویب تمامی اعضا رسید؛

2-توقف تمامی حملات با استفاده از انواع سلاح‌ها از جمله حملات هوایی روسیه و دولت سوریه علیه گروه‌های مخالفی که در این توافق شرکت می‌کنند؛

3-توقف هرگونه سیطره بر مناطق جدید یا تلاش برای کنترل بر مناطق تحت تصرف گروه‌های مخالف که با اجرای این توافق موافقت کردند؛

4-اجازه دادن به نهادهای کمک رسان و سازمان‌های بشردوستانه برای ورود به مناطقی که تحت کنترل مخالفان است؛

5-استفاده از نیرو و زور به شکل مناسب (نه بیشتر از حد لازم برای جلوگیری از برطرف کردن تهدیدها) در صورتی که برای دفاع از خود باشد.

در همین راستا و با توجه به تصمیمات اتخاذ شده در نشست 11 فوریه گروه بین‌المللی حمایت از سوریه، آمریکا و روسیه به عنوان روسای این گروه و نیروی ضربت آتش بس این گروه، شرایط آتش بس و ترک مخاصمه در سوریه را که به بیانیه فوق الحاق شده و در 22 فوریه 2016 مورد پذیرش قرار گرفته، به شرح زیر اعلام داشته‌اند:

- اعلام آتش بس و ترک مخاصمه از ساعت 12 نیمه شب به وقت دمشق در تاریخ 27 فوریه 2016؛

- پایان هرگونه اقدام خصومت آمیز باید از سوی تمامی طرف‌های درگیر در سوریه که تعهد خود را به شرایط اعلام شده ابراز داشته و آن را پذیرفته‌اند، در نظر گرفته شود؛

- با توجه به قطعنامه 2254 شورای امنیت سازمان ملل و بیانیه‌های منتشر شده از سوی گروه بین‌المللی حمایت از سوریه، ترک مخاصمه شامل داعش، جبهه النصره و دیگر سازمان‌هایی که از سوی شورای امنیت سازمان ملل به عنوان سازمان تروریستی شناخته شده‌اند، نمی‌شود؛

- هر گروه دیگری به غیر از داعش و جبهه النصره و دیگر سازمان‌های تروریستی شناخته شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل که در اقدامات نظامی و شبه نظامی‌گری در سوریه دست دارند، باید به فدراسیون روسیه و آمریکا به عنوان روسای گروه بین‌المللی حمایت از سوریه تعهد و پذیرش خود را به شرایط آتش بس و ترک مخاصمه تا ساعت 12 ظهر به وقت دمشق در تاریخ 26 فوریه 2016 اعلام کنند و این دو کشور نیز تا نیمه شب 27 فوریه باید هماهنگی‌های لازم برای آغاز آتش بس را انجام دهند؛

- به منظور اجرای آتش بس و ترک مخاصمه تحت شرایطی که منجر به ایجاد ثبات و حفاظت از گروه‌های شرکت کننده در این آتش بس شود فدراسیون روسیه و آمریکا آمادگی خود را برای همکاری با یکدیگر برای تبادل اطلاعات مناسب در این راستا اعلام می‌دارند (اطلاعات جمع آوری شده‌ای که مربوط به مناطق تحت کنترل گروه‌های متعهد به آتش بس می‌شود)؛

-همچنین دو طرف متعهد می‌شوند که اقدامات لازم برای حمایت و ممانعت از هرگونه حمله توسط نیروهای ارتش روسیه یا نیروهای ائتلاف ضد داعش تحت حمایت آمریکا و نیروهای مسلح دولت سوریه و دیگر گروه‌های حامی آنها علیه گروه‌های پذیرنده آتش بس را انجام دهند.

- اقدامات نظامی از جمله حملات هوایی نیروهای مسلح جمهوری عربی سوریه، نیروهای مسلح روسی و نیروهای ائتلاف ضد داعش تحت رهبری آمریکا علیه داعش جبهه النصره و دیگر سازمان‌هایی که از سوی شورای امنیت گروه تروریستی شناخته شده‌اند ادامه خواهد یافت؛

- فدراسیون روسیه و آمریکا با یکدیگر و دیگر اعضای نیروی ضربت آتش بس با یکدیگر برای اجرای تصمیمات گروه بین‌المللی حمایت از سوریه که در تاریخ 11 فوریه 2016 اتخاذ شد برای آزادسازی مناطق تحت تصرف داعش، جبهه النصره و دیگر سازمان‌های تروریستی شناخته شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل همکاری خواهند کرد؛

- به منظور گسترش موثر آتش بس "نیروی ضربت آتش بس گروه بین‌المللی حمایت از سوریه" به ریاست مشترک آمریکا و روسیه تحت نظارت سازمان ملل با حضور مقام‌های سیاسی و نظامی از روسای مشترک و دیگر اعضای نیروهای ضربت شامل دفتر نماینده ویژه سازمان ملل در سوریه تشکیل می‌شود؛

- وظایف اولیه‌ نیروی ضربت همانطور که در بیانیه 11 فوریه گروه بین‌المللی حمایت از سوریه آمده است شامل:

* آزادسازی مناطق تحت کنترل داعش و جبهه النصره و دیگر سازمان‌های تروریستی شناخته شده در شورای امنیت سازمان ملل

* تضمین تعهد تمامی گروه‌های سوری برای اجرا و کاهش سریع تنش‌ها

* بررسی اتهامات درخصوص عدم اجرای آتش بس

* ارجاع هرگونه اقدام نقض آتش بس توسط هر یک از گروه‌ها به گروه بین‌المللی حمایت از سوریه یا کسانی که از طرف این گروه برای تعیین اقدام مناسب علیه آنها تعیین می‌شوند، از جمله حذف این گروه‌ها از شرایط ترک مخاصمه و تضمین حمایت داده شده به آنها است.

- آمریکا و روسیه همچنین آمادگی خود را در حد توانشان به عنوان روسای مشترک نیروی ضربت آتش بس و در همکاری با دیگر اعضای نیروی ضربت آتش بس برای توسعه مکانیزم موثر گسترش و نظارت بر آتش بس توسط نیروهای دولت جمهوری عربی سوریه و دیگر گروه‌های حامی آنها و گروه‌های مخالف مسلح اعلام می‌دارند؛

- برای دستیابی به این هدف و گسترش آتش بس پایدار فدراسیون روسیه و آمریکا یک خط مستقیم ارتباطی ایجاد می‌کنند و در صورت لزوم یک کارگروه برای تبادل اطلاعات مرتبط پس از برقراری آتش بس کار خود را آغاز می‌کند؛

- برای بررسی نقض آتش بس هرگونه تلاشی باید در راستای ارتباط در میان مسئولان حفظ آتش بس و کاهش سریع تنش‌ها باشد و هرگونه ابزار غیرنظامی باید قبل از استفاده از زور مورد امتحان قرار گیرد؛

- آمریکا و روسیه به عنوان روسای مشترک نیروی ضربت آتش بس گروه بین‌المللی حمایت از سوریه این استاندارد‌ها را به عنوان روند اجرایی ضروری برای این بندها مورد نظر قرار دهند؛

- آمریکا و روسیه از تمامی گروه‌های سوری، کشورهای منطقه و دیگر اعضای جامعه بین‌المللی می‌خواهند که از اجرای فوری پایان خشونت‌ها و خونریزی‌ها در سوریه و مشارکت در این راستا حمایت کنند تا روند انتقال سیاسی تحت حمایت سازمان ملل و براساس قطعنامه 2254 شورای امنیت سازمان ملل، بیانیه 11 فوریه 2016 گروه بین‌المللی حمایت از سوریه و بیانیه‌های 2015 گروه بین‌المللی حمایت از سوریه و بیانیه‌ ژنو 2012 انجام شود.

ضمیمه 2

مفاد توافقنامه آتش‌بس12 سپتامبر 2016

جزئیات توافق از زبان لاوروف

سرگئی لاوروف نیز اظهار داشت: علیرغم تداوم بی اعتمادی ها طرفین پنج سند ارائه دادند که زمینه احیای آتش بسی را که در ماه فوریه به شکست انجامید فراهم کرده و دو کشور را قادر به انجام هماهنگی های نظامی برای مقابله با گروه های تروریستی در سوریه می کند. طرفین توافق کردند که متن این اسناد را عمومی نکنند.

طبق توافق انجام گرفته، نیروهای مسلح مورد حمایت دو کشور آمریکا و روسیه برای مدتی عملیات نظامی خود در سوریه را متوقف می کنند تا شرایط برای برقراری ثبات فراهم شود. به این ترتیب چنانچه آتش بس از روز دوشنبه آغاز شود، روسیه و آمریکا یک هفته فرصت دارند تا زمینه را برای تشکیل مرکز عملیاتی مشترک فراهم کنند. هدف از تشکیل چنین مرکزی، تبادل اطلاعات به منظور مشخص کردن منطقه تحت کنترل جبهه النصره و گروه های تروریستی و معارض است.

وزیر خارجه روسیه گفت: نبود اعتماد متقابل تا کنون مانع رسیدن به توافق بین امریکا و روسیه بود ولی برغم دشواری ها ما مواضع خود را به صراحت و باروشنی بیان کردیم. نخستین گام در این توافق متضمن تعهد به توقف همه درگیری ها در یک مهلت ۴۸ ساعته است که درصورت پایداری به مدت یک هفته اقدام های عملی برای جداکردن گروه های تروریستی از مخالفان معتدل و تعیین مواضع آنها و مواضعی که باید هدف قرار گیرند مورد بحث و بررسی و توافق قرار خواهند گرفت.وی همچنین از ایجاد یک مرکز اطلاعات امنیتی دو جانبه برای این مرحله خبر داد تا اطلاعات لازم برای تشخیص و تعیین دقیق این گروه ها را تامین کند.

لاوروف گفت: برای رساندن کمک های انسانی از طریق هلال احمر سوریه به شرق و غرب حلب تدابیر اندیشیده شده و راهکار پاسخ به هر گونه مورد نقض آتش بس نیز توافق شده است.لاوروف همچنین از تعهد جان کری برای مبارزه امریکابا جبهه النصره تقدیر کرد.جان کری وزیرخارجه امریکادر حالی که در کنار سرگئی لاوروف همتای روس خود ایستاده بود، گفت : به گمان وی این طرح منجر به مذاکرات برای متوقف ساختن جنگ شد.

وزیر خارجه روسیه همچنین اعلام کرد، دولت سوریه از جزئیات طرح توافق پیشنهادی مسکو و واشنگتن درباره آتش‌بس در این کشور جنگ‌زده آگاه است و اعلام کرده است این توافق را رعایت می‌کند. از آغاز روز دوشنبه 12 سپتامبر، برخی گام‌های مرتبط با توقف درگیری‌های خصمانه و ارسال کمک‌های انسان‌دوستانه اجرا خواهد شد.

وزیر خارجه روسیه گفت: ما این طرح توافقی را امروز به دولت سوریه اطلاع دادیم و آن نیز پایبندی خود را به این طرح اعلام کرده است.وی افزود: ما درباره حملات نیروهای هوایی روسیه و آمریکا علیه تروریست‌ها به توافق خواهیم رسید. ما همچنین درباره مناطقی، که در آنجا حملات هماهنگ شده اجرا خواهد شد، توافق کرده‌ایم.

رئیس دستگاه دیپلماسی روسیه تصریح کرد: در مذاکراتش با جان کری پنج سند امضا شد؛ این مجموعه اسناد بر از سرگیری عملیات سیاسی در سوریه تصریح می‌کند. همچنین مشخص کردن مناطق مورد هدف جنگنده‌های روسیه و آمریکایی یکی از موارد توافق شده است. لاوروف خاطرنشان کرد: روسیه و آمریکا همچنین درباره تدابیری، که در واکنش به هرگونه نقض آتش‌بس اتخاذ می‌شود، توافق کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین عناصر توافقنامه طرفین روسی و آمریکایی ایجاد تفاوت بین تروریست‌ها و معارضان سوری است. 

پژوهش خبری صداو سیما// پژوهشگر: مژگان تاجیک

* منابع در آرشیو در دسترس است.