اولویت های مجلس آینده درتحقق سیاست های اقتصاد مقاومتی(1)

پژوهش خبری:دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی فرصت تازه­ای را برای تحقق سیاست­ های اقتصاد مقاومتی فراهم می­ سازد. براین اساس لازم است با معیاری دیگر،فضای فعالیت ­های انتخاباتی سنجیده شود تا بتوان امید داشت مجلس دهم شورای اسلامی مأموریت مهم و اولویت ­های اصلی خود را درتحقق اقتصاد مقاومتی با موفقیت پشت سربگذارد.

تحقق اقتصاد مقاومتی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مقام معظم رهبری در سال‌های اخیر بوده که برآمده از شناخت درست از واقعیات پیرامونی نظام اسلامی است. رسانه ملی نقش مهمی در تحقق این مهم به عهده دارد که در بند 21 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی ابلاغی بهمن ماه 1392 به آن اشاره شده است. طرح مسائل اساسی کشور در ذیل گفتمان اقتصاد مقاومتی معنا می­ یابد. این گزارش سعی  دارد، اقتصاد مقاومتی را در قالب موضوعات، مسائل عینی و ملموس توضیح دهد، تا معیاری برای سنجش دیدگاه ­های نامزدهای انتخابات مجلس شورای اسلامی در سراسر کشور باشد.

هدف دیگر طرح مسائل اساسی کشور است، تا ضمن تأثیرگذاری بر جهت گیری نامزدها، مرجعی باشد برای نخبگان و جریان رسانه ­ای کشور تا مطالبات را حول این مسائل ساماندهی کنند. مسائل اساسی مرتبط با اقتصادمقاومتی در قالب موضوعات کشاورزی، خودکفایی در محصولات اساسی، مسائل بانکی، نفت، گاز ،انرژی، تولید، صنعت، مالیات، مسکن، تحریم­ ها، نظام سلامت، تعلیم وتربیت، حوزه فناوری و نظام آموزش عالی تدوین شده است.

- خودکفایی در محصولات اساسی،اصلی­ ترین برنامه­ های نمایندگان

خودکفایی در تولید محصولات اساسی یکی از دغدغه های مهم حضرت امام (ره) و رهبر معظم انقلاب بوده، چرا که بدون تحقق خودکفایی در این عرصه، امنیت غذایی پایدار رخ نخواهد داد و در نتیجه کشور همواره وابسته خواهد ماند. در قانون اساسی، سیاست­ های کلی و قوانین موضوعه کشور، دولت موظف به تحقق خودکفایی شده است. در این مسیر توجه به برخی عوامل حائز اهمیت است. یکی از مهم ترین عوامل، اعلان به موقع و مناسبِ «قیمت خرید تضمینی» برخی محصولات اساسی، همچون گندم، است. قیمت خرید تضمینی ابزار اصلی دولت برای بهبود تولید محصولات اساسی محسوب می شود. مسیر تحقق خودکفایی یک مسیر میان ­مدت است که استقامت و پایداریِ در مسیر را می ­طلبد و باید جزء اصلی ­ترین" برنامه­ های نمایندگان" به ویژه نمایندگان کمیسیون کشاورزی باشد.

- تخصیص اعتبارات لازم به بخش کشاورزی

کمبود منابع مالی در قالب حمایت­ های دولتی یکی از چالش­ های مهم بخش کشاورزی محسوب می­شود که همواره به این بخش صدمات بسیاری وارد کرده است. "مجلس شورای اسلامی "می­تواند با اولویت­دهی به بخش کشاورزی در تخصیص اعتبارات سالانه و با نظارت و پیگیری تحقق یارانه ی این بخش توسط دولت، زمینه رونق اقتصادی بخش کشاورزی را فراهم آورد. سابقه نشان می­دهد تخصیص اعتبارات دولتی به بخش کشاورزی و تولید غذا نسبت به بخش­های دیگر اقتصادی، همچون خودروسازی، از اهمیت کمتری برخوردار است. در حال حاضر این بی­توجهی به یک شرایط بحرانی رسیده است.

- مدیریت آب بر مبنای تامین امنیت غذایی

هرچند مسئله کم آبی به عنوان مهم ترین چالش این روزهای کشور بیان می شود، اما با مطالعه آمار هدر رفت منابع آبی در کشور، میتوان با اطمینان اذعان کرد که مشکل کشور «بحران آب» نیست، بلکه «بحران مدیریت آب» است". نمایندگان مجلس دهم "باید علاوه بر پیگیری اجرای دقیق قانون افزایش بهره وری، مراقب جریان­ های انحرافی که به اسم «بحران آب» بخش کشاورزی را تضعیف کرده و راهکارهای انحرافی همچون «طرح نکاشت» را برای مقابله با بحران آب مطرح می کنند، باشند.

- مدیریت بازرگانی و تولید کشاورزی درحمایت از تولید داخلی

آنچه در سال های گذشته در زمینه تأمین نیاز داخلی در کشور به ویژه در مقاطعی نظیر شب عید، رخ می داد اولویت داشتن واردات محصولات کشاورزی نسبت به بهبود و توسعه تولید داخلی آن بود که نتیجه ­ای جز تضعیف بیش از پیش این بخش و دور شدن از آرمان خودکفایی نداشت. دلیل اصلی این مسئله، عدم اختیار وزارت جهاد کشاورزی در بازرگانی محصولات کشاورزی بود. تصویب قانون «تمرکز وظایف و اختیارات بخش کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی» در مجلس نهم، به خوبی زمینه حمایت از تولید داخلی محصولات کشاورزی را فراهم آورد. اما اکنون این خطر وجود دارد که جریان­ های ذینفع از وضعیت سابق، با طرح دلایلی غیرواقعی و جریان سازی پیرامون آن، مجددا این قانون را از سر راه بردارند. صیانت از قانون فوق ­الذکر (قانون تمرکز) و نظارت بر روند اجرای این قانون و همچنین رفع موانع پیشروی آن از وظایفی است که بر دوش "نمایندگان مجلس شورای اسلامی"'قرار دارد.

- شفافیت درآمار و اطلاعات بخش کشاورزی

فقدان شفافیت آمار و اطلاعات در بخش کشاورزی زمینه ناامنی غذایی، نابسامانی بازار و ناتوانی دولت در حمایت های مؤثر و برنامه ریزی شده را فراهم آورده است .وجود اقتصادهای پنهان، دلال محور بودن نظام توزیع، رانت در واردات نهاد های کشاورزی و افزایش چند برابری قیمت نهایی، بخشی از نتایج نبود شفافیت در زنجیره تأمین محصولات کشاورزی است. پیگیری سامانه بخش کشاورزی توسط "نمایندگان مجلس" می ­تواند فرایندهای اجرایی را تسریع بخشیده و امکان برنامه ­ریزی صحیح را فراهم آورد.

- اقتصاد دانش بنیان در بخش کشاورزی

علیرغم نیازهای شدید علمی بخش کشاورزی جهت ارتقای سطح فناوری ­ها و بهره وری، اغلب فارغ التحصیلان کشاورزی فرصت اشتغال تخصصی را ندارند. یکی از مهم ترین دلایل آن انحصار دولتی در بخش تحقیقات کشاورزی و فراهم نساختن بستر حضور شرکت های دانش ­بنیان و بخش خصوصی در این عرصه است. به عبارت دیگر اغلب هزینه کردهای دولت در بخش تحقیقات کشاورزی به جای اینکه مانعی را از پیش پای کشاورزان برداشته و بازارهای دانش­ بنیان را شکل دهد، سدی پیشروی توسعه فناوری بخش شده است. بنابراین "نمایندگان مجلس"می توانند با تدوین قوانین مورد نیاز  برون­ سپاری فعالیت های تصدی گرایانه و توجیه پذیر از لحاظ اقتصادی، می ­بایست در دستور کار متولیان بخش کشاورزی قرار گیرد ‌در شماره های بعدی بخش های دیگری از موضوعات مرتبط با انتخابات مجلس دهم و اولویت های اقتصاد مقاومتی بررسی می شود.

پژوهش خبری// اسماعیل کوشکباغی