تربیت کودک رازدار!

 

 

وقتی کودک‌ شما رازی را به شما می‌گوید، یعنی او به شما کاملا اعتماد دارد، پس شما باید حافظ امین این اعتماد باشید و به هیچ قیمتی اجازه ندهید این اعتماد از بین برود. اگر راز او را به دیگران، حتی اگر به همسرتان، بگوئید مطمئن باشید او دیگر به شما اعتماد نمی‌کند و حرف‌های مهم خود را برای همیشه از شما پنهان خواهد کرد.

 

البته کاملا طبیعی است که پدر و مادر درباره مشکلات فرزندشان با یکدیگر گفتگو و مشورت کنند، اما این گفتگو‌ها نباید به گونه‌ای باشد که کودک اعتماد خود را از دست داده و فکر کند این کار به معنای فاش کردن راز او بوده است.

 

کودکان باید در همان سال‌های اولیه کودکی، این موضوع را به خوبی درک کنند که اگر راز‌های دیگران را فاش کنند، هیچ کس به آنها اعتماد نخواهد داشت و در مقابل، اگر محرم اسرار باشند، مورد اعتماد دیگر دوستان و آشنایان خواهند بود.

 

 

نقش بازی را در آموزش و تفهیم اطلاعات بسیار مهم و جدی بدانید. در قالب بازی، با آرامش، می‌توانید به کودک اطلاعات بدهید و رازداری را به او بیاموزید، مثلا چیزی را در مکانی پنهان کنید که فقط شما و کودک مطلع باشید، سپس از کودک بخواهید در مورد آن به کسی چیزی نگوید چرا که این یک راز است.

 

اگر کودک توانست چند ساعت به کسی چیزی نگوید او را تشویق کنید و بگوئید: «آفرین بر تو که توانستی این راز را به خوبی حفظ کنی، این هم جایزه شما (جایزه می‌تواند تشویق کلامی، اسباب بازی، رفتن به پارک، خرید بستنی و تنقلات، رفتن به یک مهمانی و ... باشد)»

 

 

به فرزندتان اعتماد داشته باشید و به او گوشزد کنید که می‌دانید و یقین دارید که او بسیار باهوش است و می‌تواند در مواقع اضطراری بسیار خوب رفتار کند.

 

همواره به یاد داشته باشید، هرگز شایسته نیست از ترس این که کودک‌تان ممکن است اطلاعات خانوادگی را فاش کند، او را در فقر اطلاعاتی نگاه دارید بلکه همواره در نظر داشته باشید که شرایط غیر قابل پیش بینی و اضطراری وجود دارد که مدیریت آن از دستتان خارج است.

 

بی‌تردید آموزش کار‌هایی که نباید انجام شوند، بسیار سخت است، زیرا ضمیر ناخوداگاه کلمات منفی مانند «نکن و نگو» را به خوبی نمی‌تواند تجزیه و تحلیل کند.

 

بنابر این، برای آموزش هرگز نباید از افعال منفی استفاده کنید مثلا به جای کاربرد جملات منفی مانند «من مطمئنم که مثل همیشه این بار هم نمی‌توانی جلوی زبانت را نگه داری یا عادت به خبرچینی داری و همیشه حرف نسنجیده می‌زنی» و... بهتر است به کودک‌ خود بگویید: «من می‌دانم اگر کسی راجع به خانواده از تو سوال کند، به او خواهی گفت: من اطلاعات زیادی ندارم، بهتر است از مامان و بابام بپرسید».

 

توصیه می‌شود پیوسته عزت نفس و خودباروی فرزندتان و روحیه رازداری او را از راه‌های مختلف، چون قصه گویی، نمایشنامه، فیلم و کارتون‌های مفید و سالم تقویت کنید، چه بسا اگر فرزندتان را به خاطر آن چه که به خوبی یادگرفته یا در آن توانمند شده است تحسین کنید، او احساس امنیت شخصی کرده و تلاش می‌کند هرگز مرتکب خطای عمدی نشود. 

 

 

 

 

 

برخی از کودکان برای جلب توجه دیگران به خصوص والدین خود اقدام به افشای راز می‌کنند، در حالی که هرگز هدف‌ انها آبروریزی یا انتقام از پدر و مادرشان نیست، در چنین شرایطی بهتر است برای کسب اعتماد به نفس و جلب توجه از راه مثبت این کودکان تلاش کرد.

 

اگر به کودک هنر‌های مثبت، چون توانایی ورزش، نقاشی، داستان گویی و... را یاد بدهید، هیچ گاه او این انگیزه را پیدا نمی‌کند که از راه منفی توجه دیگران را به خود جلب کند. از سوی دیگر توجه به کودک در زمان‌ها و مکان‌های مختلف باعث خنثی شدن انگیزه منفی جلب توجه از طریق افشای راز می‌شود.

 

اگر در شرایط عادی نه به هنگام خبرکشی، به کودک خود توجه کنید، او را تشویق کنید، در آغوش بگیرید، بوس و نوازشش کنید و... کودکتان روحیه آرام، سالم و طبیعی پیدا می‌کند که نیازی به جلب توجه نمی‌بیند.

 

 

مراقب حفظ آبروی کودک هنگام خبرچینی باشید، هرگز کودک را به خاطر این رفتار ناپسندش، تهدید، توبیخ، تحقیر و تنبیه فیزیکی نکنید. همه این حرکات باعث می‌شود کودک کینه‌ شما را به دل بگیرد و به خاطر انتقام هم شده، این رفتارش را شدت دهد.

 

مثلا اگر جلوی دیگران خبر شما را بازگو می‌کند، خشونت به خرج ندهید، او را خورد و تحقیر نکنید، دست او را نکشید، فحش ندهید، بیرونش نکنید و یا به دروغگویی متهمش نکنید.

 

 

از اطرافیان خود خواهش کرده و به آنها سفارش کنید وقتی کودکتان افشای راز می‌کند، او را تحویل نگیرند و به حرف‌هایش گوش ندهند. اگر کودک جایی برای این کار پیدا نکند، حتما برای ترک آن تشویق می‌شود.

 

 

اگر پیش کودک خود اعتبار و ابهتی دارید، بهتر است بعد از ارتکاب این خطا، در زمانی مناسب و در یک مکان خلوت، بدون عصبانیت و از سر دلسوزی و نصحیت، با کمال احترام و صمیمیت در مورد احساسات و نگرش خود راجع به این رفتار کودک صحبت کنید. مثلا به او بگویید: از کار دیروزش بسیار دلخور و ناراحت هستید و در صورت تکرار آن ممکن است چند ساعتی با او حرف نزنید.

 

 

حواستان باشد به هنگام ارتکاب خطا به کودک نگویید: «دیگه مامانت/بابات نیستم، دیگه دوست ندارم، دیگه از چشمم افتادی و...» همه این جملات امنیت روانی کودک را تهدید می‌کند.

 

شخصیت کودک را از رفتار کودک جدا کنید، هیچ گاه از خود کودک ابراز تنفر و ناراحتی نکنید بلکه بهتر است از کار زشت او ابراز انزجار و تنفر و او را تنبیه و توبیخ کنید. مثلا بگویید: «من تو را خیلی دوست دارم، ولی از این کار تو خیلی ناراحت شدم، چون راز خانه را پیش خاله‌ات گفتی، بسیار دلگیر شدم».

 

اگر کودک همچنان به ارتکاب این عمل زشت خود ادامه داد، تنبیه به شیوه محروم سازی را درباره او اجرا کنید. به او بگویید: «چون دیروز این کار زشت را انجام دادی و راز خانه را برای دیگران تعریف کردی، تا دو روز حق نداری بازی رایانه کنی».

 

بدون پرخاش و عصبانیت، بازی‌های او را از مقابل چشمانش بردارید، سعی کنید مرعوب گریه و التماس‌های بسیارش نشوید، با مهربانی با او مخالفت کنید و قاطعانه به او بگویید: قبلا به تو هشدار داده بودم، چون گوش به حرف ندادی، این محرومیت، نتیجه کار تو می‌شود.