آنچه باید از نقش تغذیه در کنترل دیابت بدانید

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، زهرا باقری گفت: دیابت نوعی بیماری مزمن است و زمانی رخ می‌دهد که بدن انسولین کافی تولید نمی‌کند یا بدن به‌طور مؤثر از انسولین تولید شده استفاده نمی‌کند.

وی افزود: انسولین هورمونی است که قند خون را تنظیم می‌کند. هایپرگلیسمی یا افزایش قند خون، شایع‌ترین علامت دیابت کنترل نشده است و در طول زمان منجر به آسیب‌های جدی به بسیاری از دستگاه‌های بدن، به ویژه اعصاب و عروق خونی، شبکیه چشم و کلیه‌ها می‌شود.

باقری ادامه داد: این بیماری  یک نوع اختلال در سوخت و ساخت بدن است به طوریکه بدن قادر به استفاده کامل از قند نمی‌باشد. دیابت یک بیماری خاموش ولی پیشرونده است که به تدریج همه بافت‌های بدن را درگیر می‌کند و ممکن است فرد دیابتی سال‌ها از ابتلا خود به این بیماری بی خبر باشد.  

کارشناس ارشد گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با بیان اینکه علائم دیابت ناشی از افزایش قند خون است، اضافه کرد: این علائم  می‌توانند بسیار ملایم و خفیف باشند. این موضوع تشخیص در مراحل اولیه را کمی سخت می‌کند. از علائم اولیه دیابت  پرخوری، تشنگی، کاهش وزن، پرادراری، تاری دید، خستگی شدید را می‌توان نام برد و از عواقب مزمن این بیماری می‌توان به زخم‌های مداوم و غیر قابل درمان، بیماری‌های کلیوی، فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی عروقی اشاره کرد.

وی می‌گوید: دیابت به ۳ شکل زیر دیده می‌شود:
•    دیابت نوع ۱
•    دیابت نوع ۲
•    دیابت بارداری

خودمراقبتی در بیماران مبتلا به دیابت 

باقری تاکید کرد: بیماران مبتلا به دیابت باید تغذیه متعادل، تحرک کافی و سطح فعالیت بدنی مناسبی داشته باشند و از استرس و اضطراب پرهیز کنند. هدف از تنظیم رژیم غذایی در افراد دیابتی کنترل قند خون، کنترل چربی خون و کنترل وزن بدن و همچنین تنظیم زمان مصرف وعده‌های اصلی و میان وعده‌ها به منظور پیشگیری از تغییر قند خون در افرادی است که دارو مصرف می‌کنند.

وی با بیان اینکه با رعایت یک رژیم غذایی منظم می‌توان به پیشگیری و درمان عواقب مزمن دیابت مانند بیماری‌های کلیوی، فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی عروقی کمک کرد، ادامه داد: افراد دیابتی باید دریافت غذا‌های غنی از چربی‌های ترانس و اشباع نظیر فست فودها، روغن‌های نباتی جامد، غذا‌های سرخ کرده، لبنیات پرچرب را کاهش داده و بیشتر از منابع غذایی حاوی امگا ۳ (مانند انواع ماهی ها) و روغن زیتون استفاده کنند.

بیماران دیابتی باید از مصرف کدام مواد غذایی پرهیز کنند؟

•  مواد غذایی با سدیم بالا  نظیر: غذا‌های شور، کالباس، سوسیس، پنیر پیتزا، چیپس، پفک و غذا‌های کنسروی 
•  مواد غذایی پر چرب حاوی کلسترول بالا و یا اسید‌های چرب ترانس نظیر:  لبنیات پرچرب، کره، خامه، غذا‌های سرخ شده، گوشت‌های قرمز پرچرب و روغن جامد 
مواد غذایی حاوی قند‌های ساده نظیر:  قند و شکر، عسل، مربا، انواع شیرینی های، نوشابه‌های گازدار، انواع بستنی و آب میوه‌های تجاری

فرد دیابتی باید کدام مواد غذایی را در رژیم غذایی خود بیشتر مصرف کند؟

•  تمامی سبزیجات به خصوص سبزیجات تیره رنگ و برگ دار 
•  مصرف متعادل میوه‌ها  
•  حبوبات
•  نان‌های سبوس دار مانند: نان سنگک
•  شیر و ماست کم چربی  
•  روغن زیتون و گردو 
•  ماهی و غذا‌های دریایی

توصیه‌های تغذیه‌ای در افراد مبتلا به دیابت

•  غذا در دفعات زیاد  و کم حجم استفاده شود.
•  مصرف نان‌های سفید و برنج کاهش  یافته و  نان‌های سبوس دار و حبوبات جایگزین آنها شوند.
•  حداقل ۵ واحد از میوه‌ها و سبزی‌ها را در روز مصرف شود.
•  مصرف روغن‌های جامد، غذا‌های آماده و سرخ شده و همچنین چربی‌های موجود در منابع غذائی حیوانی (کره، خامه، گوشت قرمز و فراورده‌های آن) کاهش داده شود.
•  دریافت نمک (سدیم) و غذا‌های شور و کنسرو شده کاهش یابد.
•  مصرف قند‌های ساده (قند و شکر، شکلات، نقل، شیرینی‌ها و ...) کاهش داده شود.
•  اینکه گفته می‌شود "فرد دیابتی به هیچ وجه نباید برنج یا سیب زمینی یا میوه مصرف نماید" یا "مواد غذایی تلخ باعث کاهش قند خون  می‌شوند" یک باور غلط در میان جامعه است و نباید بدان‌ها توجه کرد.
• عسل دارای قند ساده است و مصرف آن باید محدود شود.
• مصرف محدود شیرین کننده‌های مصنوعی و جایگزین‌های شکر از راهکار‌های مناسب جهت کاهش مصرف قند می‌باشد.

• برنج را افراد دیابتی می‌توانند روزانه و به مقدار متعادل مصرف کنند، اما بهترین راه کاهش مصرف برنج و نان سفید جایگزین کردن آنها با حبوبات و نان‌های سبوس دار است.
•  فرد دیابتی می‌تواند روزانه مقدار متعادلی از انواع میوه‌ها را مصرف کند.  
• افراد دیابتی منابع غذایی حاوی روی، ویتامین C (مرکبات و سبزی‌های تازه) و ویتامین A  (زردآلو، هلو، گوجه فرنگی و هویج) را در رژیم غذایی خود بگنجا نند، زیرا این مواد حساسیت به انسولین را افزایش می‌دهند.