"نقش نظام بانکی درتحقق سیاست های اقتصاد مقاومتی چگونه است؟

پژوهش خبری: صاحب نظران عرصه اقتصادی براین باورهستند که اقتصاد ایران تقریبا "بانک محور" است، از یک‌سو بخش‌های تولیدی فعال برای ادامه روند کار با ظرفیت بالاتر از حد کنونی، نیازمند اعتبار هستند و از سوی دیگر راه‌اندازی فضای‌ کسب و کار جدید نیز نیازمند تسهیلات بانکی هستند.

براساس سیاست‌های اقتصاد مقاومتی تاکید شده از سوی "مقام معظم رهبری"، افزایش توان داخلی کشور با اتکاء به نیروها و عوامل داخلی محور اصلی بحث اقتصاد مقاومتی در کشور است. باید به گونه‌ای در فعالیت‌های اقتصادی عمل کنیم که نقش مولد را در این عرصه داشته باشیم و وابستگی خود را نسبت به تغییرات جهانی و تاثیر آن‌ها بر اقتصاد کشور کاهش دهیم.

درحال حاضراستفاده از کالاها و تولیدات ملی و حمایت از تولیدکننده داخلی یک وظیفه همگانی است و زمانی می توانیم اقتصاد مقاومتی را در کشور محقق کنیم که تولیدات داخلی و ملی را بالا برده و نیاز به واردات تولیدات خارجی نداشته باشیم. هراقدامی برای تقویت تولید و تشویق تولیدکننده داخلی داشته باشیم، ولو اینکه هزینه ای بسیار سنگین و گزاف داشته باشد و از حد تعادل خارج شود، در شرایط فعلی به نفع کشور بوده و سودآور است. زمانی می توانیم اقتصاد مقاومتی را در کشور محقق کنیم که تولیدات داخلی و ملی را بالا برده و نیازی به واردات تولیدات خارجی نداشته باشیم.

سوال این است که "نقش نظام بانکی دراجرای سیاست­ های اقتصاد مقاومتی چیست ؟

الف – وضعیت موجود بانک ها دراقتصاد مقاومتی

براساس فرمایشات مقام معظم رهبری بانک ها می‌توانند نقش مثبت و منفی در اقتصاد داشته باشند. در باره عملکرد بانک ها به دلیل در تنگنا قرار دادن کارآفرینان و صنعتگران کشور باید گفت که نظام بانکی سوداگرانه نه تنها به رشد اقتصادی کمک نمی کند بلکه به عقب گرد اقتصاد کشور منجر می­ شود. این نظام بانکی سوداگرانه بنگاهی ضد تولید و همچنین متخلف در اجرای بند 34 قانون پولی و بانکی بی تردید چنگی به دل همه ایرانیان به ویژه کارآفرینان، ‌کارگران و بیکاران نخواهد زد.

براساس نظر کارشناسان بانک، افزایش نرخ سود بانکی در جذب نقدینگی مؤثر است. اما به نفع تولید نیست افزایش نرخ سود بانکی اگرچه در کوتاه مدت در جذب نقدینگی مؤثر است اما به نفع اقتصاد و تولید نمی باشد. افزایش نرخ سود از دوجنبه قابل ارزیابی است؛ یکی اینکه هر چه نرخ سود بانکی بالاتر برود به نفع تولید نخواهد بود و اگر بخواهیم از تولید حمایت کنیم باید نرخ سود بانکی را کاهش دهیم، اما سوی دیگر این کار در جذب نقدینگی موثر است. بنابراین وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی می توانند برای ایفای نقش مثبت بانک ها و جلوگیری از کارکرد منفی بانک­ ها در اقتصاد مقاومتی اقدامات لازم به عمل آورد. تا بساط بانک های سوداگر، زجرآور و ضد سیاست های اقتصادی مقاومتی جمع شود.

ورود مردم در عرصه اقتصادی از طریق بانک‌ها نباید درگیر دلالی و واسطه‌گری در بازارهای سکه و طلا و یا خرید و فروش مسکن شود بلکه باید با اصلاح سیستم بانکی این نقدینگی را در مسیرهای درست و در جهت افزایش تولید به کار گرفته شود . برهمین اساس بانک‌های دولتی و خصوصی باید موظف شوند که نقدینگی را به سمت تولید ببرند و در صورت تحقق نیافتن چنین مسئله‌ای زمان را از دست داده و اقتصاد مقاومتی هم محقق نمی‌شود.

همچنین در کشور شرایطی باید حاکم شود که تولید کننده سود معقولی را از فعالیت اقتصادی برای خود ببرد لذا بایستی سیاست‌هایی را که دولت اجرایی می‌کند در راستای کمک به تولیدکنندگان و افزایش تولید و بهبود وضعیت اقتصادی باشد. لذا باید هزینه‌های مالی بنگاه‌های تولیدی را کاهش داد تا شاهد رونق تولید باشیم و البته این اقدامات نیازمند فعالیت‌های اساسی و گسترده از سوی مسئولان کشوری است که جنبه جراحی دارد تا بتوانیم در مدت زمانی مشخص در آنچه که در بهبود اوضاع اقتصادی ملت و کشور کمک می‌کند، گام برداریم.

ب – ضرورت طراحی ساز و کارهدایت نقدینگی به سمت تولید .

اصل هماهنگ سازی نرخ سود سپرده های بانکی درست است، اما باید ساز و کار هدایت منابع و نقدینگی به سمت تولید و صنعت مشخص شود. باید همزمان با هماهنگ سازی نرخ سود سپرده ها در بانکها، نرخ بهره وام هایی که به بخش تولید داده می شود نیز کاهش یابد تا سرمایه ها به این سمت هدایت شود. همچنین ضروری است، سازو کار هدایت سرمایه ونقدینگی به سمت تولید مشخص شود تا نقدینگی موجود در کشور به جای تولید به سمت بازارهای کاذب نرود چرا که در این صورت به اهداف پیش بینی شده نمی رسیم.

باید علاوه بر کاهش نرخ سود سپرده های بانکی از طریق ادارت کل صنعت، معدن و تجارت استان ها ساز و کار ایجاد جاذبه سرمایه گذاری در صنعت و تولید ایجاد شده و سرمایه و اصل پول سرمایه گذار ضمانت شده و از او حمایت شود که به نظر می رسد این موارد پیش بینی نشده است. این نگرانی وجود دارد که منابع و نقدینگی نه به سمت صنعت و تولید بلکه به سمت بازارهای کاذب همچون سکه، ارز و دلالی برود .

در کنار هماهنگ سازی نرخ سود سپرده ها در بانک ها باید نرخ بهره وام هایی که به بخش تولید داده می شود نیز کاهش نیابد که در غیر این صورت رانتی به نفع بانک ایجاد می شود و بنابراین باید همه ابعاد در کنار هم دیده شود.ایرادی که در تصمیم گیری های گذشته وجود داشت این بود که بخشنامه ها و دستورها یک جانبه بود و همه جوانب و ابعاد مساله باهم دیده نمی شد.

ج- نقش بانک­ ها در زمینه انتقال نقدینگی به بخش تولید

بانک‌های دولتی و خصوصی باید به سمتی هدات شوند که نقدینگی را به سمت تولید ببرند و در صورت تحقق نیافتن چنین مسئله‌ای زمان را از دست داده و اقتصاد مقاومتی هم محقق نمی‌شود. بانک‌ها با اصلاح سیستم بانکی این نقدینگی را در مسیرهای درست و در جهت افزایش تولید به کار خواهند گرفت. برهمین اساس اصلاح نظام بانکی باید در الویت کاری دولت برای اجرای سیاست های اقتصاد مقاومتی هدایت شود. از سوی دیگر قوای مقننه و مجریه باید تلاش کنند تا با ارائه لایحه و تصویب قوانین لازم سرمایه ها و نقدینگی را به سمت تولید روانه کنند و در ادامه راه باید اصلاح نظام بانکی را در راس امور قرار دهند. بدون شک نقش دولت و مجلس در اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی بسیار تعیین کننده ومهم است .

جمع بندی:

در مجموع برای تحقق سیاست های اقتصاد مقاومتی لازم است شرایطی در کشور حاکم شود که تولید کننده احساس کند که می تواند سود معقولی را از فعالیت اقتصادی برای خود ببرد، لذا بایستی سیاست‌هایی را که دولت اجرا می‌کند در راستای کمک به تولیدکنندگان و افزایش تولید و بهبود وضعیت اقتصادی باشد. دولت بایستی هزینه‌های مالی بنگاه‌های تولیدی را کاهش دهند تا شاهد رونق تولید باشیم و البته این اقدامات نیازمند فعالیت‌های اساسی و گسترده از سوی مسئولان کشوری است که جنبه جراحی دارد تا بتوانیم در مدت زمانی مشخص در آنچه که در بهبود اوضاع اقتصادی ملت و کشور کمک می‌کند، گام برداریم. به نظر می رسد برای تحقق اقتصاد مقاومتی سوالاتی وجود دارد که باید به آنها پاسخ داده شود:

1- بانک مرکزی برای جلوگیری از نقش منفی بانک­ها در اقتصاد مقاومتی تاکنون چه کرده است؟

2- برای جلوگیری از نقش منفی بانک­ها در اقتصاد مقاومتی چه مجموعه هایی باید وارد عمل شوند؟

3- نقش وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی برای ایفای نقش مثبت بانک ­ها و جلوگیری از کارکرد منفی بانک­ ها در اقتصاد مقاومتی چیست؟.

4- کدام مجموعه باید بساط فعالیت بانک­ های ضد سیاست‌های اقتصادی مقاومتی را جمع کند ؟

پژوهش خبری// اسماعیل کوشکباغی